OECD'nin 2026 Emeklilik Görünümü Raporu, dünya genelindeki emeklilik sistemleri için önemli veriler sundu. Rapor, nüfusun büyük bir kısmının emekliliğe hazırlıksız olduğunu ortaya koydu. Örneğin, İngiltere'deki çalışma çağındaki bireylerin yüzde 73'ünün emeklilik gelirinin orta düzey yaşam standardının altında kalacağı tahmin ediliyor.
ABD'de ise hanelerin yüzde 39'unun emeklilik öncesi yaşam standardını sürdürme riskiyle karşı karşıya olduğu belirtildi. Raporda yer alan veriler doğrultusunda, araştırma yapılan 41 ülkeden 40'ında çalışanların, emeklilikte gelir hedeflerine ulaşmalarının yanı sıra Türkiye'de Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenen zorunlu emeklilik maaşlarının yanında bireysel emeklilik sistemine katılım sağlaması gerektiği vurgulandı.
Elde edilen bulgular, hükümetlere çalışanların emeklilik sistemine katılımını teşvik etmek için öneriler sundu. Öneriler arasında işveren katkılarının yer aldığı emeklilik fonları da bulunuyor.
İŞVEREN KATKISI
İşverenlerin, nitelikli işgücünü çekmek ve elde tutmak amacıyla yasal gerekliliklerin ötesinde katkı sağlayabilecekleri ifade edildi. Küresel ölçekte emeklilik fonları, çalışanların otomatik, zorunlu veya gönüllü katılım esasına dayanıyor. Türkiye'de ise daha çok gönüllü katılımın ön planda olduğu gözlemleniyor.
2017'de başlatılan otomatik katılım sistemi sayesinde çalışanların katılması zorunlu iken, sistemden çıkmaları mümkün. Rapor, OECD üyesi ülkelerde emeklilik varlıklarının 2025 itibarıyla 78 trilyon dolara ulaşacağını öngördü. Bu durum, 2024 yılına göre yüzde 11,3'lük bir artış anlamına geliyor.
EMEKLİLİK VARLIKLARI
2024'te gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYT) oranı yüzde 104,5 iken, 2025'te bu oran yüzde 105,6'ya yükselecek. Emeklilik sistemindeki varlıkların 70,4 trilyon doları bireysel emeklilik şirketlerince yönetilen fonlardan, 6,4 trilyon doları ise kamu emeklilik fonlarından kaynaklanıyor.
OECD genelindeki 78 trilyon dolarlık emeklilik varlıklarının 51,8 trilyon doları ABD’ye aittir ve bunun 2,3 trilyon doları kamu emeklilik planlarından oluşmaktadır. Başka bir deyişle, OECD ülkelerindeki emeklilik varlıklarının üçte ikisi ABD’ye ait. Kanada, Danimarka, İsviçre ve Avustralya gibi ülkelerde emeklilik fonlarının varlıkları, milli gelirin yüzde 100'ünden fazlasını geçmektedir. Türkiye'de ise bu oran yalnızca yüzde 3,4 seviyesindedir.
TÜRKİYE'DE BİREYSEL EMEKLİLİK
Türkiye'deki gönüllü bireysel emeklilik sistemi ve otomatik katılım sisteminin toplam fon büyüklüğü 2,51 trilyon lira, bu da yaklaşık 50 milyar dolara tekabül ediyor. Rapor, Türkiye ve Yunanistan'ın emeklilik fonlarının büyümesi açısından, yerel para birimi üzerinden en yüksek artış kaydeden ülkeler arasında yer aldığını belirtiyor. Türkiye'deki bu yüksek büyümenin yüksek enflasyonun etkisiyle sağlandığı vurgulanıyor.
BİLEŞİK FAİZİN ETKİSİ
OECD raporunda bireylerin emeklilik fonlarının getirilerinin, varlıkların miktarı arttıkça zamanla daha fazla artış gösterdiği ve bu artışın büyük ölçüde bileşik faiz etkisinden kaynaklandığı ifade ediliyor. Bileşik faizin, hem katkı payları hem de geçmişte elde edilen getiriler üzerinden gerçekleşen faiz kazanımlarıyla elde edildiği vurgulandı. Katkı payları durduğunda bile bileşik faizin etkisinin devam edeceği belirtildi.
YATIRIM ARAÇLARI
Rapor, emeklilik fonlarının en fazla tahvil ve hisse senetlerine yatırım yaptığını ortaya koydu. OECD üyesi 38 ülke dahil toplam 81 ülkede emeklilik fonu yatırımlarının yüzde 50'den fazlasını tahviller ve hisse senetleri oluşturmaktadır. Son 25 yıllık dönemde de hisse senetleri ve tahviller, emeklilik fonu varlıklarının ortalama yüzde 60’ından fazlasını oluşturmuştur.
Türkiye'de bireysel emeklilik fonundan emekli olan bireylerin çoğunluğu, genellikle toplu ödeme alırken, isteyenler fonlarında biriken paralarını 5 veya 10 yıl gibi belirli sürelerde de alabiliyor. Toplu ödeme oranı, bireysel emeklilik sisteminin Türkiye'den çok daha önce başladığı ülkelerde, Avustralya’da yüzde 55, Belçika’da ise yüzde 100 seviyelerine ulaşmıştır.
Şili, Hollanda ve Norveç gibi ülkelerde daha çok ömür boyu ödeme sistemleri uygulanmaktadır. Ancak, Finlendi, Letonya ve Hollanda gibi ülkelerde yalnızca işyeri emeklilik planlarında biriken paralar ömür boyu gelir olarak ödenmektedir. Şili, Hollanda ve Norveç’te toplu ödemeyi caydırıcı düzenlemeler mevcutken, Avusturya ve Avustralya gibi ülkelerde ise toplu ödemeyi daha az birikimi olan kişiler tercih etmektedir.
