2026-2027 eğitim-öğretim yılı ile birlikte velilerin kırtasiye alışverişine yönelik ilgileri artarken, uzmanlar çocukların doğrudan temas edeceği ürünlerin güvenliğine ve içeriklerine dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Mahmut Şahin, AA muhabirine yaptığı açıklamada, yeni eğitim döneminin öğrenci ve velilere hayırlı olmasını dileyerek, okulların açılmasıyla birlikte kırtasiye ürünlerine yönelik talebin arttığını ve bu dönemde ürün denetimlerinin kritik bir hal aldığını ifade etti.
Şahin, velilerin satın alacakları ürünlerin üretim koşullarını ve içeriklerini kontrol etme imkanlarının sınırlı olduğunu belirterek, çocuk sağlığına zarar verebilecek maddelerin tespit edilip satışlarının engellenmesi konusunda kamu kurumlarının önemli sorumlulukları olduğunu kaydetti. Ayrıca, farklı satış noktalarında sürekli denetim yapmanın mümkün olmadığını, bu nedenle velilerin ürün seçiminde daha dikkatli olmaları gerektiğini dile getirdi.
Alışveriş esnasında velilerin göz önünde bulundurmaları gereken konular hakkında bilgi veren Şahin, ürünlerin üzerinde yer alan işaretlere dikkat edilmesi gerektiğini belirtti. TSE ve CE işaretleri gibi standartlara uyum onayı bulunan ürünlerin, bu ürünlerin sağlık açısından güvenilir olduğunu gösterdiğini ifade etti. Şahin, kırtasiye ve bazı okul malzemelerinde çocukların sağlığı için risk oluşturan maddeler bulunabileceğini hatırlattı.
Örneğin, okul çantası ve tekstil ürünlerinde sentetik azo boyar maddeler, silgilerde ftalat, metal aletlerde nikel, suluklarda ise Bisfenol A gibi zararlı kimyasallar yer alabileceğini belirtti. Ayrıca, solvent içermeyen su bazlı yapıştırıcıların tercih edilmesi ve kokulu ürünlerden kaçınılması gerektiğini önerdi.
Velilere, sosyal medyada gösterişli ancak sağlıksız ürünleri alan diğer velilerin çocuklarına bu durumu anlayabilecekleri şekilde anlatmaları konusunda tavsiyelerde bulundu. Ayrıca, okul aile birlikleri aracılığıyla sağlıklı ürünlerin toplu alımının yapılmasıyla öğrencilerin aynı ürünleri kullanmasının sağlanabileceğini belirtti. Bu yöntemle hem ailelerin ekonomik açıdan desteklenebileceğini hem de öğrenciler arasında ekonomik farklılıkların azaltılabileceğini ifade etti.
Tüketici Konfederasyonu (TÜKONFED) Başkan Vekili İbrahim Güllü, yeni eğitim-öğretim yılı yaklaşırken ailelerin çocuklarının okul ihtiyaçlarını karşılamak için kırtasiyelere ve internet sitelerine yöneldiğini söyledi. Alışverişin yalnızca fiyat odaklı değil, ürün güvenliği, kalite, etiket bilgileri ve tüketici hakları açısından titizlikle yapılması gerektiğini vurguladı.
Bütçelerin kısıtlı olması nedeniyle ailelerin ilk olarak fiyatlara dikkat ettiklerini, ancak çocuklarının sağlıklarının yanı sıra aile bütçelerinin de ihmal edilmemesi gerektiğini belirtti. Özellikle çocukların doğrudan temas ettiği kalem, silgi, boya, yapıştırıcı, kalemtıraş, beslenme çantası ve benzeri ürünlerde yalnızca ucuz, popüler veya fenomenlerin önerilerinin yeterli olmadığını belirtmek istiyoruz. Bütçe elbette önemli ama sağlık her şeyden daha mühim.
ÖNEMLİ DENETİMLER YAPILIYOR
Ticaret Bakanlığı, yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde kırtasiye ve okul ürünlerine yönelik denetimlerini artırdığını ifade eden Güllü, ürünlerin güvenlik ve etiket bilgileri açısından kontrol edilmesinin çocuk sağlığı için kritik bir öneme sahip olduğunu vurguladı. Güvensiz bulunan ürünlerin piyasadan kaldırılması gerektiğini ekleyerek, bu denetimlerin önemine dikkat çekti.
AUDİT VERİLERİ VE YAPILAN İŞLEMLER
Bakanlık tarafından 10-14 Ağustos tarihleri arasında 81 ilde gerçekleştirilen kırtasiye denetimlerinde 3 bin 612 işletme incelenmiş, toplamda 479 bin 847 ürün değerlendirilmiştir. Bu denetimlerde 367 işletmeye idari yaptırım uygulanmış ve 2 bin 954 işletme uyarılmıştır. Güllü, bu bulguların tüketicilerin kırtasiye alışverişlerinde daha dikkatli olmaları gerektiğini gösterdiğini ifade etti.
VELİLERE ÖNERİLER
İbrahim Güllü, velilerin özellikle çocukların ilgisini çeken lisanslı karakterlere sahip, kokulu, renkli veya oyuncak görünümündeki ürünlerle daha dikkatli olmaları gerektiğini belirtti. Bir ürünün yüksek fiyatlı olmasının onun kaliteli olduğu anlamına gelmediğini, ucuz olmasının da otomatik olarak kötü olmadığını hatırlattı. Tüketicilerin, ürünlerin güvenlik bilgilerini ve yaş sınırlamalarını kontrol etmeleri gerektiğini vurguladı.
SOSYAL MEDYANIN ETKİSİ
Sosyal medya ve akran baskısı, okul alışverişlerini ihtiyaçtan çıkıp bir tüketim yarışına dönüştürebiliyor. Bazı markalar, çocuklar açısından yalnızca bir kırtasiye ürünü olmaktan çıkıp statü ve moda sembolü haline gelebiliyor. Güllü, bu noktada çocukların istekleri ile gerçek ihtiyaçlarının birbirinden ayrılması gerektiğini söyledi.
Velilerin, okul ve öğretmenler tarafından önerilen ürünlere öncelik vermesi gerektiğini, ayrıca çocuklara en pahalı ve popüler ürünün her zaman en iyi seçenek olmadığının öğretilmesi gerektiğini ifade etti.
ALIŞVERİŞ SONRASI BELGELERİN ÖNEMİ
Güllü, tüketicilerin alışveriş sonrasında karşılaşabilecekleri sorunlarda belgelerin önemine değindi. Fiş veya faturaların, internet alışverişlerinde ise sipariş, ödeme ve teslimat belgelerinin saklanmasını önerdi. Ayıplı veya vaat edilenden farklı ürünler söz konusu olduğunda, etiket ve kasa fiyatının birbirinden farklı olduğu durumlarda raf fiyatının belgelenmesi, hak arama süreçlerini kolaylaştıracaktır.
Velilerin, kırtasiye alışverişlerinde özellikle fiyat etiketlerini dikkatle incelemeleri gerektiğine de vurgu yaptı. Satış fiyatı ile kasa fiyatı arasında bir fark tespit edilmesi durumunda, mevzuat gereği tüketici lehine olan fiyatın uygulanacağını belirtti.
FİYAT ETİKETLERİNE DİKKAT
Raf veya etiket fiyatı daha düşükse tüketicinin, bu daha düşük fiyat üzerinden alışveriş yapma hakkına sahip olduğunu belirten Güllü, velilerin etiket fiyatlarını kontrol etmeleri, kasada ürünün fiyatını incelemeleri gerektiğini vurgulamış ve bir farkla karşılaşmaları durumunda itiraz etme haklarının bulunduğunu ifade etmiştir.
Güllü, fiyat etiketlerinin net, doğru ve yanıltıcı olmaması gerektiğini de dile getirerek, bu tür sorunların Ticaret İl Müdürlükleri, ilgili belediyeler ve odalar aracılığıyla bildirilebileceğini kaydetmiştir.
GÜBİS KONTROLÜ ÖNERİLDİ
Alışveriş öncesi Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi'nin (GÜBİS) incelenmesini öneren Güllü, yetkili kamu otoriteleri tarafından güvensiz olarak belirlenen ürünlerin burada yayımlandığını belirtmiştir. İnternet üzerinden kırtasiye alışverişinde, tüketicilerin satıcıyı araştırmalarının, ürün açıklamaları ve teslimat şartlarını dikkatlice gözden geçirmelerinin gerektiği üzerinde durmuş; sosyal medya reklamlarının, influencer tavsiyelerinin veya popülerliğin güvenilirlik göstergesi olamayacağını ifade etmiştir.
Tüketiciler, satıcının kimliğini, iletişim bilgilerini, ürünün özelliklerini ve satış sonrası süreçleri mutlaka kontrol etmelidirler.
DİKKAT GEREKTİREN ÜRÜNLER
Piyasa fiyatının çok altında sunulan ve gerçekte olması mümkün görünmeyecek kadar cazip olan ürünlerde ek bir dikkat gösterilmesi gerektiğini belirten Güllü, satıcıyla bir uyuşmazlık yaşanması halinde yasal başvuru yollarına başvurulabileceğini aktarmıştır. 2026 yılı itibarıyla 186 bin liranın altında kalan tüketici uyuşmazlıkları için Tüketici Hakem Heyetlerine müracaat edilebileceğini, işlemlerin ise e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) aracılığıyla yapılabileceğini açıklamıştır.
Eğitim ortamlarının ticari baskılardan uzak tutulması gerektiğini ifade eden Güllü, sözlerini şu şekilde tamamlamıştır: "Bir kalem, bir silgi veya bir boya küçük bir alışveriş olabilir ama çocuğun sağlığı açısından her zaman bir risk taşıyabilir."
BİLİNCİ ALIŞVERİŞ VURGUSU
Yeni eğitim-öğretim yılının öncesinde yapılacak çağrı ise çok net: veliler bilinçli bir şekilde alışveriş yapmalı, işletmeler belirlenen kurallara uymalı ve kamu kurumları denetimlerini artırmalıdır. Çocukların sağlığı, aile bütçeleri ve tüketici hakları, hiçbir ticari kaygının gerisinde kalmamalıdır.
