Türkiye Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği (TÜRKBESD), kuruluşunun 40. yılında, "Türkiye Beyaz Eşya Sektörü 40. Yıl Etki Analizi Raporu"nu açıkladı. Rapor, 1986–2025 dönemini tarihsel perspektiften değerlendiriyor ve ekonomik etki analizleri, karşılaştırılabilir veri setleri ile güvenilir model bileşenleri temelinde 2000–2025 yıllarını kapsıyor.
Raporda, üretim, ihracat, istihdam, yatırım, dış ticaret, küresel rekabetçilik ve enerji verimliliği gibi başlıklar bir arada ele alındı.
TÜRKBESD Yönetim Kurulu Başkanı Alper Şengül, sektörün 40 yıllık gelişimini değerlendirerek, Türkiye beyaz eşya sanayisinin bugün ulaştığı üretim ve ihracat kapasitesinin uzun vadeli bir dönüşümün sonucu olduğunu vurguladı. 1986 yılında yıllık 1,2 milyon adet olan beyaz eşya üretiminin, bugün yaklaşık 24 katına çıkarak 29,1 milyon adede ulaştığını ifade eden Şengül, 2021 yılında 34,1 milyon adetle üretimde tarihi zirvenin yaşandığını hatırlattı.
Şengül, sektörün küresel pazarlara açılmasında 1996 yılında Gümrük Birliği’ne geçişin önemli bir dönüm noktası olduğunu belirtti. Türkiye’nin 2003 yılından bu yana dünyanın en büyük 10 beyaz eşya ihracatçısı arasında yer aldığını da ekledi.
Türkiye, küresel beyaz eşya üretiminin yaklaşık %7’sini gerçekleştiriyor ve Avrupa’nın en büyük, dünyanın ise en büyük ikinci beyaz eşya üretim merkezi konumunda bulunuyor.
Türkiye’nin bugün dünyanın altıncı büyük beyaz eşya ihracatçısı olduğuna değinen Şengül, şunları ifade etti: “Beyaz eşya sanayisi, kırk yılda Türkiye’nin üretim ve ihracat kapasitesini büyütürken çok geniş bir değer zincirinin gelişmesini de sağladı. Son 25 yılda 543 milyon adet üretim gerçekleştirdik ve bunun 395 milyon adedini ihraç ettik.
Başka bir ifadeyle ürettiğimiz her dört üründen üçünü yurt dışına gönderdik. Bu dönemde elde edilen 63 milyar dolarlık net dış ticaret fazlası, sektörümüzün Türkiye ekonomisine döviz kazandıran stratejik rolünü açıkça ortaya koyuyor.”
Rapora göre, 2000–2025 döneminde beyaz eşya sektöründe yaratılan her 1 birimlik üretim, bağlantılı sektörlerde yarattığı etkilerle birlikte ekonomi genelinde 4,4 birimlik değere karşılık geliyor. Sektörün bu dönemde ekonomi genelindeki toplam katkısı ise 441,8 milyar dolara ulaşıyor. Yaratılan toplam değerin %71’i, beyaz eşya üreticileri dışındaki tedarikçilerde ve bağlantılı sektörlerde meydana geliyor.
Metal, plastik, kimya ve elektrikli teçhizat sanayilerinden lojistiğe, ticaretten satış sonrası hizmetlere kadar uzanan bu yapı, beyaz eşya sanayisinin çok sayıda sektörde üretim ve ekonomik faaliyet yarattığını gösteriyor.
İSTİHDAM VERİLERİ SEKTÖRÜN ETKİSİNİ GÖSTERİYOR
Beyaz eşya sanayisindeki istihdam rakamları, sektörün geniş etkisini gözler önüne seriyor. İmalat ve ticaret alanlarında doğrudan 141 bin kişi çalışırken, tedarik zinciri ve çeşitli hizmetler dahil edildiğinde sektörle bağlantılı istihdam sayısı 633 bine kadar çıkıyor. Yatırım etkisi ise 156 milyar dolara ulaşmış durumda.
Raporun dikkat çeken bulguları arasında, sektörün teknoloji ve mühendislik alanındaki gelişimi de yer almakta. 2000 yılında sektördeki patent ve faydalı model faaliyetlerinin yalnızca yüzde 15'i yerli kaynaklıydı; günümüzde bu oran yüzde 61'e yükseldi. Aynı dönemde bu tür faaliyetlerin sayısı 11 kat artış gösterirken, Ar-Ge merkezlerinin sayısı da 13'ten 23'e çıkarak önemli bir büyüme kaydetti.
Sektör, gerçekleştirdiği imalat yatırımlarının yüzde 96'sını orta-yüksek ve yüksek teknoloji alanlarında hayata geçirdi.
YATIRIM ETKİSİ VE İHRACAT
Beyaz eşya sanayisinin, üretim zinciri üzerindeki geniş etkisi yatırım açısından da belirgin bir şekilde kendini gösteriyor. Son 25 yıl içerisinde sektör, Türkiye ekonomisinde toplam 156 milyar dolarlık bir yatırım etkisi yarattı. Bu miktarın 115,6 milyar doları, sektörle ilişkili parça, malzeme, teknoloji ve hizmet sunan diğer alanlarda oluştu.
Ayrıca, beyaz eşya sektörüne yapılan yatırımlar, ekonominin farklı alanlarında yeni yatırım fırsatlarını ortaya çıkarıyor. Sektörün büyümesiyle gelişen tedarik ağı, Türkiye'nin ihracatına ve dış ticaret fazlasına da olumlu katkılar sağlıyor.
Şengül, bu verilerin sektörün Türkiye ekonomisi için taşıdığı önemi vurgulayarak, "Beyaz eşya sektörünün yarattığı değer, kendi fabrikalarımızın sınırlarını aşarak tedarikçilerimize, bağlantılı sanayi kollarına, istihdama ve kamu gelirlerine uzanıyor. Bu katkının gelecek yıllarda da devam edebilmesi, üretim gücümüzü ve ihracatta sağladığımız rekabetçi konumu korumamızla doğrudan bağlantılı.
Bu nedenle sektörümüzün üretim ve ihracat kapasitesinin korunmasını, yalnızca sanayimizin değil, Türkiye ekonomisinin geleceği açısından da önemli görüyoruz" şeklinde konuştu.
TÜRKİYE BEYAZ EŞYA SEKTÖRÜNDE GÜÇLÜ BİR YER EDİNDİ
TÜRKBESD Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Mehmet Yavuz, raporun küresel rekabetçilik bulgularını değerlendirerek Türkiye’nin beyaz eşya alanında güçlü ve kalıcı bir üretim ile ihracat uzmanlığına sahip olduğunu ifade etti. Yavuz, "Türkiye, 2025 yılında dünya beyaz eşya ihracatında 6. sırada yer alacak. Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük (RCA) değerimiz 4,3; yani beyaz eşyanın ihracatımızdaki payı dünya ortalamasının 4,3 katı.
Bu oran ile Çin, Almanya, İtalya, Meksika ve Güney Kore’nin önündeyiz" şeklinde belirtti.
Bu tablo, beyaz eşya sektörünün ülkemiz için önemli bir ihracat uzmanlık alanı olduğunu ortaya koyuyor.” Türkiye’nin ana pazarı olan Avrupa’da Uzak Doğulu üreticilerin maliyet avantajlarına dikkat çeken Yavuz, Türkiye’nin uzun süre zarfında kazandığı uluslararası konumun korunması için rekabet şartlarının önemine vurgu yaparak şunları belirtti: “Türkiye, beyaz eşyada sağlam bir üretim alt yapısına, gelişmiş mühendislik becerilerine ve uluslararası pazarlarda edindiği güçlü bir pozisyona sahiptir.
Özellikle Avrupa pazarında maliyet rekabeti belirleyici bir unsur haline gelirken, üretim ve ihracat kabiliyetimizi güçlendirecek önlemlerin hızlı bir şekilde hayata geçirilmesi büyük önem taşıyor. Üretimde meydana gelebilecek kayıpların sonuçları, sektörün ötesine geçerek tedarik zincirine, istihdama ve Türkiye ekonomisine yayılabiliyor.” Enerji verimliliği alanındaki katkısı da raporda yer alıyor.
Son 25 yıl içinde geliştirilen enerji verimli ürünlerle toplamda 24,2 TWh elektrik tasarrufu sağlandığı belirtildi. Bu miktar, yaklaşık 8 milyon hane için bir yıllık elektrik tüketimini karşılıyor. Aynı dönemde, yaklaşık 11,3 milyon ton sera gazı emisyonunun engellendiği ifade ediliyor.
Bu durum, yaklaşık 2,5 milyon otomobilin bir yıl boyunca trafikten çekilmesiyle eşdeğer bir etki yaratıyor. Güncel elektrik fiyatlarıyla bu enerji tasarrufunun ekonomik değeri yaklaşık 1,5 milyar dolar olarak hesaplanıyor. Böylece enerji verimli ürünler hem çevresel faydalar sağlarken hem de tüketicilerin elektrik maliyetlerini azaltmalarına katkıda bulunuyor.
Ürün teknolojisindeki gelişmeler bu dönüşümün somut örneklerini sunuyor. 2014 yılından itibaren üretilen buzdolaplarının iç hacminin yüzde 18 oranında arttığı, enerji tüketiminin ise yüzde 16 azaldığı belirtiliyor. Bu durum, günümüzde tüketicilerin daha büyük ve daha kullanışlı buzdolaplarına sahip olurken daha az elektrik harcadığını gösteriyor.
TÜRKBESD YÖNETİM KURULU BAŞKAN YARDIMCISI FATİH ÖZKADI, ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ÖNEMİNE DİKKAT ÇEKTİ
TÜRKBESD Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Fatih Özkadı, enerji verimliliğinin hem tüketiciler hem de ülke ekonomisi açısından taşıdığı öneme değinerek, “Enerji verimliliği, daha az kaynak kullanarak daha yüksek yaşam kalitesi sunmanın temel unsurlarından biridir.
Son 25 yılda elde edilen elektrik tasarrufu ve sağlanan sera gazı emisyon azaltımı, sektörümüzün teknolojik gelişiminin çevresel faydalarını somut biçimde gözler önüne seriyor. Daha büyük ve kullanışlı ürünleri daha düşük enerji tüketimiyle sunabilmek, tüketicilerin elektrik giderlerini azaltmakla kalmıyor, aynı zamanda Türkiye’nin enerji verimliliği ve emisyon azaltım hedeflerine de katkı sağlıyor” ifadelerini kullandı.
GELECEĞE YÖNELİK DÖRT TEMEL ÖNCELİK
TÜRKBESD, Türkiye beyaz eşya sektörünün rekabet gücünü sürdürebilmesi ve uzun vadeli büyümesini sağlamak için dört ana öncelik belirledi. İlk öncelik, üretim maliyetlerinin rekabetçi seviyede tutulmasıdır.
Bu bağlamda, çelik gibi üretim için kritik olan ham maddelere uluslararası rekabet koşullarına uygun maliyetlerle erişimin kolaylaştırılması ve Geri Kazanım Katılım Payı (GEKAP) gibi maliyet unsurlarının sektörel gereksinimlere uygun şekilde yeniden gözden geçirilmesinin önemi vurgulandı. İkinci öncelik, uluslararası pazarlardaki konumun güçlendirilmesidir.
Avrupa, Türkiye beyaz eşya sektörü için önemli pazarlardan biri olmaya devam ederken, Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve Avrupa’nın yeni Made in Europe anlayışının Türkiye’yi de kapsaması, Türkiye’nin Avrupa üretim ve tedarik zincirleriyle entegrasyonunu koruması açısından hayati bir ihtiyaç haline gelmiştir. Üçüncü öncelik, teknolojiye ve insan kaynağına yatırım yapılması olarak belirlendi.
Türkiye’nin 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi çerçevesinde, beyaz eşya sektöründe teknik becerilerin geliştirilmesi, üretim verimliliği ve tedarikçilerin teknolojik dönüşümünü destekleyecek eğitim ve yatırımların finansmanının kolaylaştırılmasına yönelik odaklı bir yaklaşım önerilmektedir. Dördüncü öncelik ise yeşil dönüşümün hızlandırılması ve iç pazarın güçlendirilmesi olarak açıkladı.
Eski beyaz eşyaların enerji verimli yeni ürünlerle değiştirilmesini teşvik eden düzenlemelerin, tüketicilerin bu ürünlere erişimini artıracağı, enerji tasarrufuna katkı sağlayacağı ve sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yardımcı olacağı düşünülüyor.
