Paris Anlaşması’nın yürürlüğe girmesinin üzerinden geçen on yılın ardından, Sağlık ve İklim Değişikliği Üzerine 2026 Lancet Countdown Raporu, iklimle bağlantılı sağlık zararlarının global ölçekte küresel müdahaleden daha hızlı bir şekilde arttığını ortaya koyuyor.
University College London (UCL) liderliğindeki araştırmacılar ve kurumların ortak çalışmasıyla hazırlanan bu rapor, DSÖ (Dünya Sağlık Örgütü) ile iş birliği içerisinde, iklim değişikliği ve sağlık ilişkisini 54 gösterge üzerinden analiz ediyor.
ISIYA BAĞLI ÖLÜMLERDE ARTIŞ
Rapora göre, Paris Anlaşması’nı takip eden yıllarda yıllık ortalama ısıya bağlı ölümler, önceki on yıla kıyasla yaklaşık yüzde 36 oranında artış gösterdi. 2023 yılında aşırı sıcaklar, dünya genelinde 710 bin ölüm ile ilişkilendirildi ve bu ölümlerin yüzde 70’ten fazlasının insan kaynaklı iklim değişikliğiyle bağlantılı olduğu kaydedildi.
KURAKLIK VE EKONOMİK KAYIP
Rapor, kötüleşen kuraklık koşulları nedeniyle hidrolojik aşırılıklara maruz kalma oranının arttığını vurgularken, sıcaklığa maruz kalmanın ciddi ekonomik kayıplara yol açtığını da belirtiyor. Ancak, önemli olumlu gelişmelere de işaret ediyor. Küresel temiz enerji yatırımları, 2025 yılında rekor seviyeye ulaşarak 2,1 trilyon ABD doları oldu.
Ayrıca, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğini azaltma çabalarının, birçok ülkede binlerce insanı erken ölümlerden koruduğu tahmin ediliyor.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SAĞLIK YAKLAŞIMI
DSÖ İklim Değişikliği, Hava Kalitesi ve Enerji ve Sağlık Birimi Başkanı Dr. Diarmid Campbell-Lendrum, iklim değişikliğinin dünyanın her yerinde sağlığı olumsuz etkilediğini ve bu etkilerin hızlandığını ifade etti. Bu raporun, iklim eyleminin bir sağlık müdahalesi olduğunu gösterdiğini belirten Campbell-Lendrum, “Daha temiz enerji, daha güçlü sağlık sistemleri ve erken uyarı sistemleri bugün hayat kurtarıyor” dedi.
Ülkeler COP31'e hazırlanırken, sağlığı iklim politikalarının merkezine yerleştirmenin, toplumları korumaya, direnci artırmaya ve insanların sağlığı ile refahına hemen faydalar sağlayacağına dikkat çekti.
KÜRESEL SAĞLIK ACİL DURUMU OLARAK TANINMALI
Raporun yazarları, iklim değişikliğinin resmen küresel bir sağlık acil durumu olarak tanınması ve bu konunun ele alınması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, sağlık endişelerinin iklim azaltım, uyum ve finansman kararlarına entegre edilmesi gerektiği ifade edildi.
Öncelikler arasında sera gazı emisyonlarındaki azaltımların hızlandırılması, uyum süreçlerine destek verilmesi ve sağlık sisteminin direncini güçlendiren yatırımların artırılması yer alıyor. 2026 raporu, 30'dan fazla ülkedeki 100'den fazla kurumdan 146 araştırmacının katkılarını bir araya getiriyor. DSÖ, Lancet Countdown’ın stratejik ortağıdır ve iklim değişikliği ile sağlık konularında teknik liderlik sağlıyor.
