Türkiye'deki gençlerin sosyal yaşamıyla ilgili veriler, yalnızlığın yalnızca fiziksel bir yalnızlık durumuyla açıklanamayacağını gösteriyor. OECD'nin PISA 2022 Türkiye verilerine göre, 15 yaşındaki öğrencilerin %28'i okulda yalnız hissettiğini belirtirken, %26'sı kendisini dışlanmış ya da yabancı hissediyor.
2022 Aile ve Yalnızlık Araştırması da gençler arasındaki yalnızlık durumunu ortaya koyuyor. 18-24 yaş grubundaki gençlerin %40'ı sık veya sürekli yalnız hissettiğini ifade ediyor. Dr. Elgiz Henden, gençlerde yalnızlığın arkadaş sayısıyla değil, ilişkilerin niteliği ve aidiyet duygusuyla değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
YALNIZLIK HİSSİ İLİŞKİLERİN NİTELİĞİYLE İLGİLİ
Master Certified Coach (MCC) Dr. Elgiz Henden, “Bir gencin çok sayıda arkadaşı olması, sürekli mesajlaşması veya sosyal medyada yüzlerce kişiyle etkileşimde bulunması onun yalnız olmadığı anlamına gelmez. Asıl soru, zorlandığında güvenle arayabileceği, kendisi gibi olabileceği ve kabul edildiğini hissedeceği bir ilişkisinin olup olmadığıdır” şeklinde konuştu.
Okulların açılmasıyla birlikte gençlerde gözlemlenen davranış değişikliklerine dikkat çeken Henden, spor, kulüp veya arkadaş buluşmalarına katılmaktan kaçınma, teneffüsleri yalnız geçirme gibi durumların yanı sıra, “Kimse beni istemiyor” gibi ifadelerin artış göstermesi halinde ebeveynlerin dikkatli olmaları gerektiğini belirtti.
ZORBALIK VE YALNIZLIK ARASINDAKİ BAĞ
Dünya Sağlık Örgütü'nün 2025 tarihli raporunda, zorbalık ile yalnızlık ve sosyal izolasyon arasında karşılıklı bir ilişki olduğu vurgulanıyor. Henden, ekran süresinin yalnızlığın tek başına bir göstergesi olmadığını ifade ederek, “Önemli olan 'kaç saat telefon kullanıyor?' sorusundan önce, 'telefonu kullanırken kiminle, ne yapıyor ve sonrasında nasıl hissediyor?' sorularını sormak” dedi.
Henden, ebeveynlerin çocukları sorgulamak yerine gözlemlerini paylaşmalarının faydalı olacağını belirterek, “Son zamanlarda eskisi kadar arkadaşlarınla görüşmediğini fark ettim, bu sana nasıl hissettiriyor?” şeklinde yargılamayan bir iletişim kurmanın önemine dikkat çekti.
GÜVENLİ SOSYAL TEMAS FIRSATLARI SUNULMALI
Dr. Elgiz Henden, bir gencin telefonunun sürekli çalmasının veya sosyal medyada çok sayıda kişiyle etkileşimde bulunmasının, onun sosyal ilişkiler içinde görünmüş ve kabul edilmiş hissettiği anlamına gelmediğini ifade etti. Gençlerin yalnızlıktan korunması, daha kalabalık sosyal çevreler oluşturmaktan ziyade, kendilerinin kabul edildiği ve yargılanmadan dinlendikleri ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirtti.
Henden, genci kalabalık ortamlara yönlendirmek yerine, kendi tercihiyle küçük bir grup ya da ilgi alanlarına uygun etkinlikler sunulması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, ebeveynlerin çocuklarıyla ilgili, sıcak ve açık bir iletişim kurmasının koruyucu bir etki yaratabileceğini söyledi. Telefon kullanımı konusunda cezalandırma yerine, bunun bağ kurmaya mı yoksa sosyal ortamlardan kaçınmaya mı hizmet ettiğini değerlendirmek gerektiğini belirtti.
Zorbalık, dışlanma veya güvenlikle ilgili kaygılar varsa, gencin mahremiyeti gözetilerek okul rehberlik servisiyle iş birliği yapılmasının önemini vurguladı. Son olarak, sosyal geri çekilme haftalarca devam ediyorsa ve günlük işlevsellik belirgin biçimde bozuluyorsa, mutlaka bir çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanına başvurulması gerektiği mesajını verdi.
