Bitlis'in Hizan ilçesine bağlı köylerde, üzüm hasadının sona ermesiyle birlikte pekmez üretim süreci başladı. Köylüler, imece usulüyle ve dedelerinden devraldıkları geleneksel yöntemlerle doğal üzüm pekmezini üretmeye devam ediyor. Üretici Erkan Özer, pekmezi büyük bir titizlikle hazırlayıp Türkiye'nin farklı illerine satışa sunduklarını belirtti.
PEKMEZ YAPIMI NASIL GERÇEKLEŞİYOR
Hizan ilçesindeki birçok köyde üzüm bağları yer almakta ve hasat sonrası pekmez üretimi için yoğun bir çalışma sürdürülmektedir. Bu asırlık gelenek, bölge halkının kültürel mirasının önemli bir parçası olarak geleneği yaşatmaya devam etmektedir. Her sonbaharda başlayan üretim sürecinde köylüler, iş yükünü paylaşarak birbirlerine destek olmaktadır.
Hizan ilçesi Akşar köyünde, Kılavuz mezrasında yetiştirilen yöreye özgü siyah üzümler, hem doğrudan tüketim için hem de ihtiyaç fazlası ürünler pekmez yapımında değerlendirilmektedir. Geleneksel yöntemlerle hazırlanan pekmez, bölgenin en öne çıkan lezzetlerinden birisi olarak biliniyor.
UZUN VE ZAHMETLİ SÜREÇ
Pekmez yapımına başlamak için bağlardan toplanan üzümler, havuzlarda çiğnenerek sıkılmaktadır. Elde edilen üzüm suyu, mayalama amacıyla kullanılan beyaz toprak ile karıştırılmakta ve dinlendirilmiştir. Sonrasında büyük kazanlarda saatlerce kaynatılan üzüm suyu, nihayetinde yoğun bir pekmez haline gelmektedir.
Bu kaynatma işleminin yaklaşık 5-6 saat sürdüğü belirtilmektedir. Hizan'daki 13 köyde gerçekleştirilen üretim, özellikle hasat döneminde köyde hareketlilik yaratmaktadır. Geleneksel yöntemlerin korunması, geçmişten gelen bu kültürel mirasın yeni nesillere aktarılmasını sağlamaktadır.
Erkan Özer, geleneksel yöntemlerle pekmez üretim sürecini, dedelerinden öğrendikleri yöntemlerle gerçekleştirdiklerini ifade etti.
PEKMEZİN FAYDALARI VE SATIŞI
Özer, üzüm bağlarının bakımından hasada, sıkım işleminden kaynatmaya kadar her aşamanın doğal yöntemlerle yapıldığını belirtti. 100 kilogram üzümden, yaklaşık 30-35 kilogram pekmez elde edilebilmektedir. Üzümleri mezraya getirdikten sonra sıkıp, elde edilen üzüm suyunu bidonlarda mayalanmaya bıraktıklarını, ardından kaynatarak pekmeze dönüştürdüklerini aktardı. Pekmez, üretim sürecinin ardından dinlendirilip kaplara doldurularak satışa hazırlanıyor.
Bu doğal pekmez, özellikle kış aylarında tercih edilmekte ve yöre halkı tarafından öksürük ve solunum yolu rahatsızlıklarına karşı da tüketilmektedir. Hizan'da büyük bir emekle hazırlanan doğal üzüm pekmezi, hem aile ekonomisine katkıda bulunmakta hem de kuşaktan kuşağa aktarılan asırlık üretim geleneğini yaşatmaktadır.
