Türkiye'de meteorolojik ekstrem olaylar, son 20 yıl içerisinde iki katından fazla artış gösterdi. 2000'li yılların başında 400'den az olan ekstrem doğa olayları, 2026 yılı Ocak-Eylül döneminde 1329'a yükseldi. Özellikle yıllar içinde yağmur ve sel olayları ilk sırada yer aldı.
Verilere göre, 2014 yılında ekstrem olay sayısı 500'e ulaştı; 2015'te bu rakam 959 olarak kaydedildi. 2016'da ise 1313 ile rekor kırıldı.
Sonraki yıllarda, 2017'de 598, 2019'da 935, 2020'de 984, 2021'de 1024 olay yaşandı. 2021 yılı, ilk defa 1000 olayın aşıldığı yıl olarak kayıtlara geçti. 2022'de 1030, 2023'te de 1475 olayla yeni bir rekor belirlendi. 2024'te 1257, geçen yıl ise 1011 ekstrem olay yaşandı.
EN FAZLA EKSTREM OLAYLARIN DAĞILIMI
2014'ten 2026'ya kadar yaşanan ekstrem olaylar arasında en fazla görülenler arasında yağmur ve sel ilk sırada yer aldı. 2016'da sıcak hava dalgası, 2014, 2017 ve 2021'de fırtına ve hortum, 2015, 2018, 2019, 2020, 2023, 2024 ve 2026'da şiddetli yağış ve sel, 2022'de ise şiddetli yağış öne çıktı.
EKSTREM OLAYLAR VE CAN KAYIPLARI
2014 yılına ait verilerde, en fazla ekstrem olayın yüzde 36'sı fırtına ve hortum (6 ölü), yüzde 35'i şiddetli yağış ve sel (8 ölü), yüzde 15'i dolu, yüzde 5'i kuvvetli kar, yüzde 4'ü yıldırım (11 ölü) ve yüzde 3'ü don olayları ile kaydedildi. 2015 yılında ise ekstrem olaylar arasında şiddetli yağış ve sel yüzde 26, fırtına yüzde 25, dolu yüzde 12, sıcak hava dalgası yüzde 11, şiddetli kar yüzde 8, yıldırım yüzde 6, soğuk hava dalgası yüzde 3, toprak kayması yüzde 3 ve sis yüzde 2 olarak yer aldı.
Bu olaylarda birkaç kişi lodos nedeniyle, 9 kişi yıldırım çarpması, 1 kişi toprak kayması, 1 kişi sel ve 1 kişi de kar yükü dolayısıyla hayatını kaybetti. 2016 yılında yaşanan meteorolojik ekstrem olaylarda; sıcak hava dalgalarının oranı yüzde 43, fırtınalarınki yüzde 22, şiddetli yağış ve selin yüzde 11, dolunun yüzde 12, şiddetli karın yüzde 4, hortumun yüzde 4, çığın yüzde 3, donun yüzde 3 ve yıldırımın yüzde 2 seviyesinde olduğu gözlemlendi.
İzmir, Niğde, Elazığ, Rize, Kayseri ve Gaziantep'te meydana gelen lodos kaynaklı olaylar sonucu 11 kişi baca gazından zehirlendi.
Ordu'da 2 kişi sel olayında, Diyarbakır ve Van'da 9 kişi yıldırım çarpması nedeniyle, Trabzon'da 2 kişi heyelan sonucunda, Elazığ-Palu'da ise 3 kişi çığ nedeniyle yaşamını yitirdi. 2017 yılında meteorolojik olağanüstü olayların dağılımı fırtına ve hortumda yüzde 36, şiddetli yağış ve selde yüzde 31, doluda yüzde 16, kuvvetli karın yüzde 7, yıldırımın yaklaşık yüzde 4, çığ ile donun ise yaklaşık yüzde 1,5 oranında gerçekleşti.
2018 yılı itibarıyla yaşanan meteorolojik kaynaklı doğal afetler arasında, şiddetli yağış ve sel yüzde 39, fırtına yüzde 28, dolu ise yüzde 16 ile öne çıktı. 2019 yılında kaydedilen ekstrem olayların çoğunluğu şiddetli yağış ve sel ile fırtınada sırasıyla yüzde 36 ve yüzde 27 oranında gerçekleşti.
Diğer olaylar arasında dolu yüzde 18, yıldırım yüzde 7, şiddetli kar yüzde 5, heyelan yüzde 3, çığ, orman yangını ve kum fırtınası ile sis ise yüzde 1 ve daha az oranlarda kaydedildi. 2020 yılında meydana gelen ekstrem olaylar arasında şiddetli yağış ve sel yüzde 30, fırtına yüzde 27, dolu yüzde 23 ile başı çekti.
Diğer olaylar arasında yıldırım yüzde 7, kar yüzde 5, heyelan yüzde 2, don, çığ, orman yangını, kum fırtınası, yüksek sıcaklık ve sis ise yüzde 1 ve daha az oranlarda gerçekleşti. O yıl Van'daki çığ sonucunda 41 kişi, Giresun ve Bursa'daki sel olayında 10 kişi, yıldırım çarpması sonucu ise 2 kişi yaşamını yitirdi.
2021 yılında meydana gelen ekstrem olayların çoğunluğu fırtına ve hortumda yüzde 40, şiddetli yağış ve selde yüzde 28, doluda yüzde 13, şiddetli kar ise yüzde 7 oranında gerçekleşti.
Diğer olaylar arasında yıldırım yüzde 5, orman yangını yüzde 3, don ve heyelan yüzde 2, çığ, kum fırtınası, sis, şiddetli soğuk ve kuraklık ise yüzde 1'den düşük oranlarda kaydedildi.
Kastamonu, Sinop ve Bartın'daki sel felaketlerinde toplam 97 kişinin yaşamını yitirdiği, orman yangınında ise 3 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. 2022 yılında yaşanan ekstrem hava olaylarının büyük bir kısmının, yüzde 33,6 ile şiddetli yağışlardan kaynaklandığı belirlendi. Bu istatistiği yüzde 21,4 ile fırtına, yüzde 18,5 ile dolu ve yüzde 11,7 ile kar izledi.
ŞANLIURFA VE ANTALYA'DA SEL
2023 yılı itibarıyla en tehlikeli meteorolojik olaylar arasında şiddetli yağış ve sel yüzde 38 ile ilk sırada yer alırken, fırtına yüzde 23, dolu ise yüzde 16 oranında gerçekleşti. Yıldırım düşmesi ve şiddetli kar olayları her biri yüzde 6, heyelan yüzde 5 ve hortum yüzde 2 şeklinde kaydedildi.
Şanlıurfa'daki sel felaketinde 21 kişinin yaşamını yitirdiği, Antalya'daki selde ise 1 kişinin hayatını kaybettiği belirtildi. 2024 yılına gelindiğinde, en fazla zarara neden olan olayların yüzde 35 ile şiddetli yağış ve sel, yüzde 20 ile fırtına, yüzde 18 ile dolu, yüzde 9 ile kar, yüzde 8 ile yıldırım düşmesi ve yüzde 3 ile heyelan olduğu kaydedildi. Hortum ve don olayları ise her biri yüzde 2 oranında gerçekleşti.
2026'DA 1329 EKSTREM OLAY
2025 yılında meydana gelen ekstrem olaylar arasında fırtınalar yüzde 27, şiddetli yağış ve sel yüzde 23, dolu yüzde 17, kar yüzde 11, don yüzde 7, yıldırım düşmesi yüzde 5, heyelan ve hortum ise her biri yüzde 2 oranında yer aldı.
Çığ, orman yangını, sis ve kum fırtınası gibi olayların toplam içindeki payı ise yüzde 1 veya daha az olarak belirlendi.
2026 yılı Ocak-Ağustos döneminde kaydedilen 1263 ekstrem olayın yüzde 33'ünün şiddetli yağmur ve sellerden kaynaklandığı, fırtınaların yüzde 20, dolunun yüzde 17, toprak kaymasının yüzde 10, yoğun kar yağışının yüzde 8 ve yıldırım çarpmasının yüzde 4 oranında gerçekleştiği bildirildi.
Eylül ayında ise 24 şiddetli yağış ve sel, 16 fırtına, 9 heyelan, 7 dolu ve 7 yıldırım düşmesi olmak üzere toplam 66 meteorolojik olay kaydedildi. Ayrıca bu dönemde 2 orman yangını ve 1 kum fırtınası meydana geldi. Eylül ayındaki meteorolojik afetlerin yaklaşık yüzde 36'sının şiddetli yağışlardan kaynaklandığı ifade edildi.
