Eskişehir Osmangazi Üniversitesi (ESOGÜ) Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Göknur Yorulmaz, diyabetin gelişimini önlemenin ve geciktirmenin mümkün olduğunu ifade etti. 14 Kasım Dünya Diyabet Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, dünya genelindeki 589 milyon diyabetli yetişkin arasından 252 milyonunun, hastalığının farkında olmadan yaşadığını belirtti.
DİYABETİ TANIMAK HAYAT KURTARIR
Yorulmaz, her yıl bu tarihi, insülinin keşfinde önemli rol oynamış olan Frederick Banting'in doğum günü anısına kutlandığını hatırlatarak, bu günün, diyabet ile ilgili farkındalığı artırmak ve hastalığın erken tanısının önemini vurgulamak amacıyla etkinliklerle değerlendirildiğini belirtti. Bu yıl ki Dünya Diyabet Günü teması ‘Diyabette Erken Eylem' olarak belirlenmiştir.
Diyabetin erken tanınmasının ve hastalık gelişmeden önce gerekli önlemlerin alınmasının önemine dikkat çeken Yorulmaz, bu hastalığın günümüzde önemli bir halk sağlığı sorunu haline geldiğini ifade etti. Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun 2025 yılı verilerine göre, dünyadaki diyabetli bireylerin büyük bir kısmı hastalığını tanımadan yaşamaktadır.
DİYABET BELİRTİLERİ VE ÖNLEMLER
Diyabet vakalarının yüzde 90'ından fazlasını tip 2 diyabet oluşturmaktadır. Fazla kilo, sağlıksız beslenme, hareketsiz yaşam tarzı ve genetik yatkınlık, hastalığın gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Özellikle obezitenin çocukluk dönemlerinde artması, diyabetin erken yaşlarda görülmesine neden olmaktadır.
Diyabet belirtilerini tanımak ise hayat kurtarıcı olabilir. Aşırı susama, sık idrara çıkma, açıklanamayan kilo kaybı, sürekli yorgunluk, bulanık görme ve yaraların geç iyileşmesi diyabetin belirtilerindendir. Ancak tip 2 diyabet, uzun yıllar boyunca herhangi bir belirti vermeden ilerleyebilir.
Bu nedenle ailesinde diyabet bulunan, fazla kilolu, hareketsiz yaşayan ya da gebelikte şeker yüksekliği yaşamış kişilerin düzenli sağlık kontrolleri yaptırmaları önem taşımaktadır.
DİYABET RİSKİNİ AZALTMAK MÜMKÜN
Prof. Dr. Göknur Yorulmaz, tip 2 diyabetin gelişimini önlemek veya geciktirmek için sağlıklı ve dengeli beslenme, şekerli içeceklerden uzak durma, haftada en az 150 dakika fiziksel aktivite yapma, sağlıklı kiloyu koruma ve sigara içmeme gibi temel yaşam alışkanlıklarının benimsenmesi gerektiğini vurguladı. Özellikle prediyabet döneminde alınacak önlemlerin, diyabet gelişimini önemli ölçüde geciktirdiğine dikkat çekti.
Diyabet, yalnızca kan şekeri yüksekliği ile sınırlı değildir. Kontrol altına alınmadığında, kalp-damar hastalıklarına, böbrek yetmezliğine, görme kaybına, sinir hasarına ve diyabetik ayak gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Günümüzde gelişen ilaç tedavileri ve teknolojik imkanlar sayesinde diyabet kontrolünde önemli ilerlemeler kaydedilmiştir.
Fakat başarılı bir tedavinin temelinde erken tanı, düzenli takip, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve hasta-hekim iş birliği bulunmaktadır. 14 Kasım Dünya Diyabet Günü vesilesiyle herkesin sağlığı için erken davranmaya davet eden Yorulmaz, “Diyabet riskinizi öğrenin, belirtileri önemseyin, düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin. Unutmayın ki, diyabette erken tanı ve doğru müdahale hayat kurtarır” şeklinde konuştu.
