Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye'nin Ay'a yönelik ilk görevini gerçekleştirecek olan Ay Uzay Aracı Projesi'nde gelinen aşamayı, TÜBİTAK SAGE'de düzenlenen basın toplantısında duyurdu. Kacır, Ay Araştırma Programı çerçevesinde önemli bir başarı elde ettiklerini, üretilen uzay aracını sistem seviyesi çevresel testleri için TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezine (USET) göndereceklerini söyledi.
Bakan, bu önemli adımın Türkiye'nin derin uzay görevine geçişteki yolculuğunda hayırlı olmasını diledi. Kacır, teknolojideki köklü değişimlerin ülkeye stratejik avantajlar sağladığını belirterek, kritik teknolojilerde bağımsızlık hedeflerine emin adımlarla yaklaştıklarını ifade etti. Savunma sanayisinde bu yaklaşımın bir örneği sergilendiğini vurgulayan Kacır, uzay teknolojilerinde de benzer fırsatların bulunduğunu belirtti.
Kacır, son 20 yılda fırlatma maliyetlerinde görülen ciddi düşüşlerin, uzay çalışmalarını daha fazla ülkenin erişimine açtığını söyledi. Uzay sektörü, tarımdan sağlığa, bilgi teknolojilerinden haberleşmeye kadar birçok alanda yeni çözümler sunan bir alan haline geldi.
Kacır, uzayın günümüzde bilimsel keşiflerin yanı sıra teknolojik üstünlük, ekonomik rekabet ve stratejik bağımsızlık açısından yoğun bir mücadele alanı haline dönüştüğünü vurguladı.
Küresel ölçekte bilim ve teknoloji iddiasını üstlenen Türkiye'nin, uzayın sunduğu fırsatları en iyi şekilde değerlendirme kararlılığında olduğunu belirten Kacır, bu hedefe ulaşmak için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde son 23 yılda atılan adımları hatırlattı.
Kacır, insan kaynağına yapılan yatırımlar ve araştırma altyapısının güçlendirilmesi ile Türkiye'nin kendi uydularını tasarlayan, geliştiren ve başarıyla çalıştıran ülkeler arasında yer almasını sağladıklarını da sözlerine ekledi.
Her bir projenin, yeni yetenekler kazandırdığına dikkat çeken Kacır, afet iletişimi, kamu hizmetleri ve güvenli haberleşme taleplerine yanıt verecek olan, yüksek hızlı veri aktarım kapasitesine ve esnek kapsama özelliklerine sahip TÜRKSAT 7A uydusunun yapımına başladıklarını ifade etti.
Ayrıca, yeni nesil İMECE-2 ve İMECE-3 uyduları ile daha geniş alanları gözlemleyebilen ve aynı bölgeden daha sık veri toplayabilen bir yer gözlem uydusu mimarisi oluşturmayı amaçladıklarını belirtti. Kacır, geliştirilen teknolojik altyapı ile uzayın sunduğu benzersiz fırsatlardan maksimum düzeyde faydalanacaklarını ve uzay teknolojilerini ülkenin kalkınma süreçlerinin önemli bir parçası haline getirmeye kararlı olduklarını vurguladı.
Kacır, Milli Uzay Programı'nın en iddialı ve teknik açıdan en zorlayıcı hedeflerinden birinin Ay Araştırma Programı olduğunu kaydetti.
Şu ana kadar yalnızca 8 ülkenin Ay'a görev düzenlediğini belirten Kacır, Türkiye'nin mühendislik yetenekleriyle gerçekleştireceği Ay Araştırma Programı ile Ay görevi gerçekleştiren 9. ülke olmayı hedeflediklerini açıkladı. 2027'nin ilk üç ayında fırlatmayı planladıkları Ay Uzay Aracı'nın, yaklaşık 2 aylık bir yolculuk sonrasında, Ay yüzeyinin 100 kilometre üzerinde bulunan kutupsal ve dairesel bir yörüngeye girmesini öngördüklerini aktardı.
Ayrıca, burada en az 3 ay boyunca operasyon yapacaklarını da sözlerine ekledi. Kacır, görev performansına bağlı olarak bu sürenin 1,5 yıla kadar uzatılabileceğini ifade etti.
Bu süre zarfında Ay yüzeyindeki radyasyon ortamı ile birlikte, Güneş rüzgârlarının Ay yüzeyindeki etkileri, yüzeydeki suyun oluşum süreçleri ve Ay'ın manyetik alanları ile termal özelliklerinin inceleneceğini, yerli olarak geliştirilen bilimsel ekipmanlarla ölçümler yapacaklarını belirtti. Uzay aracını, bilimsel araştırmalar tamamlandıktan sonra kontrollü yavaşlatma manevralarıyla Ay yüzeyine indirmeyi hedeflediklerini açıkladı.
Kacır, geliştirdikleri Hibrit İtki Sistemi'nin bu görev için kritik önem taşıdığını ifade etti. Kacır, sistemi, yörünge yükseltme manevralarında ve görev süresinin son aşamasında Ay'a ulaşmak için gerçekleştirilecek yörünge değişikliklerinde kullanacaklarını belirtti. Ayrıca, bilimsel görev için tasarlanan yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki Ay uzay aracının, %80'in üzerinde yerli üretim oranıyla yapıldığını söyledi.
İMECE ve TÜRKSAT 6A projelerinde geliştirdikleri önemli teknik özelliklerin, Ay uzay aracında kullanıldığını ekledi. Son olarak, uydu teknolojilerinde yıllar boyunca elde ettikleri bilgi birikiminin sonucu olarak, uzay aracının üretim, montaj ve entegrasyon süreçlerini tamamladıklarını ifade etti. İcra edilecek testlerin amacı, uzay aracının fırlatma sırasında ve uzay koşullarında karşılaşabileceği zorlu şartlara ne derece dayanıklılık göstereceğini belirlemektir.
Uzay ortamını simüle etmek için ısıl vakum testleri, fırlatma koşullarını analiz etmek üzere yapısal testler ve sistemlerin birlikte güvenli çalışmasını sağlamak adına elektromanyetik uyumluluk testleri gerçekleştirilecektir.
Kacır, testlerin tamamlanmasının ardından aracı TÜBİTAK UZAY’ın ODTÜ yerleşkesinde inşa edilen yeni temiz oda ve entegrasyon tesisine yönlendireceklerini belirterek, burada yapılacak son kontrollerin ardından aracı fırlatma için Kennedy Uzay Üssü'ne göndereceklerini açıkladı. Ayrıca, hava, saha ve yörünge koşullarının uygun olması durumunda, aracı 2027 yılının ilk aylarında uzaya göndermeyi planladıklarını ifade etti.
Program çerçevesinde, 2022 yılının başından itibaren yüzde 77 oranında bir ilerleme kaydettiklerini söyleyen Kacır, aracın geliştirilmesi ve üretimi aşamalarında TÜBİTAK UZAY ve DeltaV ile birlikte yerli teknoloji şirketleri ve girişimlerin de yer aldığını aktardı.
TÜRKİYE ARTEMİS MUTABAKATI'NA KATILDI
Kacır, Türkiye'nin 31 Ağustos'ta düzenlenen imza töreniyle, Ay ve diğer gök cisimlerine yönelik sürdürülecek sivil uzay faaliyetlerinde uluslararası işbirliklerini desteklemeyi amaçlayan çok taraflı bir uzlaşma olan Artemis Mutabakatı'na dahil olduğunu hatırlatarak, “Türkiye olarak uzayın barışçıl, sürdürülebilir ve tüm insanlığın ortak yararına keşfedilmesi hedefleri doğrultusunda uluslararası işbirliklerini geliştirmeye devam edeceğiz. 5-9 Ekim 2026’da Antalya’da gerçekleştirilecek 77. Uluslararası Uzay Kongresi’nde, dünya genelinden yaklaşık 10 bin katılımcıyla uzayın geleceğine yön vermek için bir araya geleceğiz” dedi.
UZAY TEKNOLOJİLERİ GELİŞTİRME BÖLGESİ KURULUYOR
Türkiye, savunma sanayisindeki güçlü ekosistemi uzay alanında da oluşturma hedefiyle Ankara’da TUA, TÜBİTAK ve ODTÜ işbirliğinde bir uzay teknolojileri geliştirme bölgesi kurma çalışmalarını devam ettirmektedir. Ayrıca, Somali’de inşa edilen uzay limanı, Türkiye'nin uzaya bağımsız erişim sağlamasına olanak tanıyacak ve küresel düzeyde artan uzay erişim talebini karşılayarak uzay ekonomisindeki payını artırmamıza katkı sunacaktır.”
