Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, eylül ayı itibarıyla markette 36 ürünün 25’inde fiyat artışı, 11’inde ise fiyat düşüşü gözlemlendiğini açıkladı. Market fiyatı en fazla artan ürün, yüzde 26 ile patlıcan olurken, en fazla düşüş yüzde 39,5 ile limonda kaydedildi.
Bayraktar, eylül ayında üretici ile market fiyatları arasındaki en büyük farkın yüzde 633,4 ile limonda olduğunu ifade etti. Bu oranı, yüzde 339,1 ile kuru incir, yüzde 337,8 ile havuç, yüzde 237,9 ile elma ve yüzde 228,3 ile maydanoz izledi.
Bayraktar, limonun 7,3 kat, kuru incirin 4,4 kat, havucun 3,4 kat, elmanın 3,4 kat ve maydanozun 3,3 kat daha yüksek fiyattan satıldığını belirtti. Fiyatlar hakkında bilgi veren Bayraktar, eylülde üreticide limonun 7 lira, markette ise 51 lira 34 kuruşa satıldığını, kuru incirin ise 130 lira yerine markette 570 lira 77 kuruş olduğunu kaydetti.
Havuç 11 lira iken market fiyatı 48 lira 16 kuruş, elma 21 lira 66 kuruşken markette 73 lira 20 kuruş ve maydanoz 7 lira 66 kuruşken markette 25 lira 14 kuruşa satılmakta. Eylül’de markette en fazla fiyat artışı gören ürün yine patlıcan olurken, üreticide en fazla artış kuru fasulye de yaşandı.
Pazarda fiyatı en çok düşen ürün limon olurken, üreticide ise bu unvan kuru incirin oldu. Bayraktar, markette 36 ürünün 25’inde fiyat artışı, 11’inde ise fiyat azalışı belirtti. Eylülde markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 26 ile patlıcan olarak kaydedildi.
Patlıcandaki artışı, yüzde 21,1 ile kırmızı mercimek, yüzde 18,5 ile sivri biber, yüzde 16,4 ile yeşil mercimek ve Antep fıstığı izledi. Pazar fiyatı en fazla azalan ürün ise yüzde 39,5 ile limon oldu.
Limonun ardından fiyatı düşen ürünler arasında yüzde 33,4 ile yeşil soğan, yüzde 21 ile kuru soğan, yüzde 18,3 ile elma ve yüzde 14,3 ile mısırözü yağı yer aldı. Bayraktar, eylülde üreticide 28 ürünün 16’sında fiyat artışı, 11’inde fiyat düşüşü görüldüğünü ve 1 üründe değişiklik yaşanmadığını bildirdi.
En fazla fiyat düşüşünün yüzde 48 ile kuru incirde görüldüğünü kaydeden Bayraktar, bu düşüşe limonun yüzde 30, patatesin yüzde 20,7, kuru soğanın yüzde 14,1 ve kuru üzümün yüzde 13,6 etkide bulunduğunu aktardı. Üreticide en yüksek fiyat artışı ise yüzde 62,5 ile kuru fasulyede gerçekleşti.
Bayraktar, “Kuru fasulyedeki artışı yüzde 23,3 ile patlıcan, yüzde 15,5 ile elma, yüzde 13,1 ile kabak ve yüzde 12,1 ile yeşil mercimek takip etti.” ifadelerini kullandı. Kuru incirde Tarım Satış Kooperatifleri Birliği (TARİŞ) alım fiyatını henüz açıklamamış olmasının, mevcut fiyatların geçen sezonun altında oluşmasına neden olduğunu belirtti.
Üretici fiyatlarının 130 lira seviyelerine kadar gerilediğini ifade etti. Bayraktar, üreticilerin piyasalardaki fiyat düşüşünün önlenmesi ve istikrarın sağlanması amacıyla Toprak Mahsulleri Ofisinin (TMO) alım fiyatlarını açıklayarak piyasaya müdahil olmasını beklediklerini aktardı. Limonda hasat döneminin devam etmesi ve depolarda geçen yıldan kalan ürünlerin piyasaya sunulması, arzı artırarak fiyatların gerilemesine neden olduğuna dikkat çekti.
Patates ve kuru soğanda da hasadın sürmeye devam etmesi, piyasadaki arzı artırmaktadır. Bayraktar, patlıcan ve kabakta olumsuz hava koşulları ile tarladan seraya geçiş döneminin arzı azaltması nedeniyle fiyatların yükseldiğini belirtti. Kuru fasulye ve elmada ise hasadın yeni başlaması, üretici fiyatlarında artış yaşanmasına neden olduğunu ifade etti.
Bayraktar, ziraat odaları aracılığıyla girdi piyasalarından elde ettikleri fiyat verilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Eylül’de, ağustosa göre DAP gübresi fiyatları yüzde 9,9 artarken, ÜRE gübresi yüzde 6,7, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 6,6, amonyum nitrat gübresi yüzde 6,3 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 1,4 oranında artış gösterdi.
Geçen yılın eylül ayına göre ise son 1 yıl içinde amonyum nitrat gübresi yüzde 69,2, amonyum sülfat gübresi yüzde 55,6, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 38,6, DAP gübresi yüzde 35,9 ve ÜRE gübresi yüzde 13,7 oranında yükseldi.
Eylülde, ağustosa göre süt yemi yüzde 4,4, besi yemi yüzde 4,2 artış gösterirken, son 1 yılda besi yemi ve süt yemi fiyatları yüzde 31,8 yükseldi. Elektrik fiyatları yıllık bazda yüzde 25,1 artarken, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,7 oranında yükseldi. Eylülde mazot fiyatı aylık olarak yüzde 12,8, yıllık ise yüzde 70,7 artış kaydetti.
