Nöroloji Uzmanı Dr. Celal Şalçini, Alzheimer hastalığının hafıza kaybından önce görülebilecek belirtileri, normal yaşa bağlı unutkanlıktan farklarını ve hastanın bilişsel kayıplarını fark edememesinin önemini açıkladı.
Eylül ayının, dünya genelinde Alzheimer Farkındalık Ayı olarak kabul edildiği ve 21 Eylül'ün Dünya Alzheimer Günü olduğu bilgisini paylaşan Dr. Şalçini, "Toplumda genellikle sadece bir 'unutkanlık' hastalığı olarak bilinen Alzheimer, aslında hafıza kayıpları başlamadan çok daha önce sinsi sinyaller veriyor" dedi.
Dr. Şalçini, erken teşhisin önemli olduğu bu hastalıkta, gözden kaçan erken işaretleri doğru okumanın kritik olduğunu vurguladı. Alzheimer denildiğinde ilk olarak hafıza kaybının akla geldiğini belirten Dr. Şalçini, "Hastalığın çoğu zaman farklı belirtilerle başladığını tekrar vurgulamak istiyorum. Aileler genellikle yorgunluğa veya strese bağlayarak bu erken işaretleri önemsemeyebiliyorlar," şeklinde konuştu.
ERKEN İŞARETLER NELERDİR?
Dr. Şalçini, bu işaretleri şöyle sıraladı: "İçe kapanma ve ilgi kaybı; kişinin yıllardır keyif aldığı hobileri aniden bırakması, kalabalıktan kaçınması veya sosyal ortamlarda sessizleşmesi. Kişilik ve duygu durumundaki değişiklikler; eskiden sakin ve uyumlu olan birinin sebepsiz yere şüpheci, alıngan, korkak veya çabuk öfkelenen bir hale gelmesi bunlar arasındadır.
Karmaşık işlerde zorlanma da önemli bir belirti; günlük işlerde para üstü hesaplama, banka işlemleri veya yemek tarifini toparlama gibi planlama gerektiren alanlarda bocalama yaşanabilir." Ayrıca, kelime bulma zorluğu da dikkat çekici bir başka belirtidir. Konuşurken sık sık duraksama, eşyaların isimlerini hatırlayamama ve yerine 'şu, bu' gibi belirsiz kelimeler kullanma durumu Alzheimer'ın erken işaretleri arasında sayılabilir.
Dr. Celal Şalçini, toplumda kök salmış ‘yaşlandıkça herkes unutur’ düşüncesinin, hastaların nörolojik bir değerlendirmeden geçmesini yıllarca geciktirdiğini ifade etti.
YANLIŞ İNANIŞLARIN SONUCU
Bu yanlış inanışın hastalığın en başlarında, yani beyin hücrelerinin henüz büyük ölçüde korunabildiği ve tıbbi müdahalelerin en etkili olduğu kritik dönemde harekete geçilmesini engellediğine dikkat çeken Dr. Şalçini, "Unutkanlık veya davranış değişikliklerinin yaşlanmanın doğal bir sonucu olmadığını altını çizen Dr. Şalçini, bunların her zaman tıbbi bir inceleme gerektirdiğini ifade etti.
Günlük hayatın koşuşturmacasında herkesin bazen bir şeyleri unutabileceğine değindi. Ancak hastalıkla doğal unutkanlık arasındaki farkın, bu durumun günlük yaşamı ne kadar aksattığında gizli olduğunu belirtti. Normal unutkanlıkta, anahtarı nereye koyduğunuzu unutabilirsiniz ama adımlarınızı zihninizde geriye doğru takip ederek bulursunuz.
Bir isme o an takılırsınız ama gece yatarken aklınıza gelir. Alzheimer unutkanlığında ise yalnızca anahtarın yerini değil, anahtarın ne işe yaradığını da unutabilirsiniz. Aynı soruyu beş dakika içinde defalarca sormak ve daha önce sorduğunuzu, o konuşmayı yaptığınızı hiç hatırlamamak, Alzheimer'ın belirtileri arasındadır," dedi.
KENDİSİNE OLAN FARKINDALIK
Yakınlarının belirgin bir şekilde fark ettiği bilişsel kayıpları, kişinin kendisinin kesin bir dille reddetmesinin de Alzheimer'ın en kritik belirtilerinden biri olduğunu kaydeden Dr. Şalçini, "Tıpta 'anozognozi' olarak bilinen bu durum, hastanın inatçılığından, hatasını kabul etmemesinden veya yalan söylemesinden kaynaklanmaz. Hastalık, beynin farkındalık merkezini etkilediği için kişi gerçekten unuttuğunu veya değiştiğini algılayamaz.
Bu aşamada hastayla 'nasıl hatırlamazsın' diyerek tartışmak yerine, şefkatli bir yaklaşımla profesyonel destek almak en doğru adımdır," şeklinde tamamladı.
