Alzheimer hastalığında tanı sürecinde önemli yenilikler yaşanırken, beyindeki hastalık biyolojisini gösteren kan testleri de tanıya katkı sağlıyor. 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü kapsamında açıklamalarda bulunan Nöroloji Bölümü'nden Prof. Dr. Özlem Güngör Tunçer, hastalığın belirtileri ve tanı yöntemleri üzerine bilgi verdi.
Prof. Tunçer, demansın hafıza, dil, dikkat, yön bulma ve karar verme gibi bilişsel işlevlerin bozulmasıyla ortaya çıktığını belirtti. Demansın en sık nedeninin Alzheimer hastalığı olduğunu ifade eden Tunçer, unutkanlığın artması ve günlük yaşamı etkilemesinin önemli bir gösterge olduğunu vurguladı.
DEĞERLENDİRİLMESİ GEREKEN BELİRTİLER
Yakın zamanda yaşanan olayların unutulması, tanıdık yerlerde kaybolma ve kelime bulma güçlüğü gibi durumların da değerlendirilmesi gerektiğini kaydeden Tunçer, ani bilinç bulanıklığının acil sebeplerinin olduğuna dikkat çekti. Demans tanısının ayrıntılı hasta öyküsü ve nörolojik muayene ile başladığını belirten Tunçer, gerektiğinde bilişsel testler ve beyin MR görüntülemesinin de yapılabileceğini ifade etti.
Özellikle fosforile tau proteinlerini ölçen testlerin Alzheimer patolojisinin belirlenmesine yardımcı olduğunu aktaran Tunçer, kan testlerinin tanısal doğruluğunun değişkenlik gösterdiğini vurguladı.
YENİ TEDAVİ SEÇENEKLERİ
Alzheimer tedavisinde yıllardır kullanılan ilaçların bilişsel belirtileri desteklediğini belirten Tunçer, yeni tedavi yöntemlerinin de erken evredeki hastalarda kullanılmaya başlandığını söyledi. Anti-amiloid tedavilerinin hastalığın ilerlemesini yavaşlatma amacını taşıdığını ifade eden Tunçer, bu tedavilerin tüm hastalar için uygun olmayabileceğini kaydetti.
Yeni tedavi yöntemlerinin onay ve erişim şartlarının ülkeden ülkeye değişebildiğini belirten Tunçer, tedavi öncesi beyin MR görüntülemesi ve kanama riski gibi faktörlerin gözden geçirilmesi gerektiğini aktardı. Tedavi sırasında belirli aralıklarla MR takiplerinin yapılmasının önemine dikkat çekti.
RİSK FAKTÖRLERİ VE KORUNMA YÖNTEMLERİ
Demans riskini tamamen ortadan kaldıracak bir yöntem bulunmadığını belirten Tunçer, hipertansiyon, yüksek LDL kolesterol, diyabet ve obezite gibi risk faktörlerinin kontrol altında tutulmasının önem taşıdığını ifade etti. İşitme ve görme sorunlarının tedavi edilmesi, düzenli fiziksel aktivite ve sosyal yaşamın sürdürülmesinin de korunma açısından önemli olduğunu kaydetti.
2024 Lancet Demans Komisyonu'nun yaşam boyunca müdahale edilebilir risk faktörlerine vurgu yaptığını belirten Tunçer, demans vakalarının yaklaşık yüzde 45'inin bu faktörlerle ilişkili olabileceğini söyledi. Beyin sağlığını korumak için düzenli hareket etmenin ve sigaradan uzak durmanın önemine dikkat çekti.
Tunçer, Alzheimer hastalığında erken tanının yalnızca hastalığı daha erken tanımlamakla kalmayıp, hastalık biyolojisini doğrulamak ve uygun tedavi seçeneğini güvenli bir şekilde belirlemek açısından kritik olduğunu ifade etti.
