Biyolojik yaşlanma, vücudun ne kadar hızlı veya yavaş yıprandığını ifade eden bir kavramdır. Bu süreç, kişinin kronolojik yaşıyla her zaman örtüşmeyebilir. Hızlı yaşlanma, genellikle daha kısa yaşam süresi ve ilerleyen dönemlerde daha fazla sağlık sorunu ile ilişkilendirilmektedir.
10 FARKLI BESLENME MODELİ
Science Alert'te yer alan habere göre, Almanya'daki Nörodejeneratif Hastalıklar Merkezi (DZNE) tarafından gerçekleştirilen bir çalışmada, 30 yaş ve üzerindeki 6 bin 470 katılımcının verileri incelenmiştir. Araştırmacılar, katılımcıların 10 farklı beslenme modeline uyumlarını gösteren puanları, biyolojik yaşı belirleyen kan biyobelirteçleri ile karşılaştırmıştır.
Çalışma sonucunda, daha sağlıklı bir beslenmenin biyolojik yaşlanmanın daha yavaş seyrettiği ile ilişkili olduğu görülmüştür.
DEMANS VE KALP-DAMAR HASTALIKLARINI AZALTMA POTANSİYELİ
DZNE'den epidemiyolog Monique Breteler, elde edilen etkilerin kayda değer olmasa da ölçülebilir düzeyde olduğunu ve hastalıkların önlenmesi açısından önemli olduğunu ifade etti. Breteler, yaşlanma sürecinin yavaşlatılmasının demans veya kalp-damar hastalıkları gibi yaşa bağlı hastalıkların riskini azaltabileceğini belirtti. Farklı beslenme modellerinin, çeşitli düzeylerde de olsa daha yavaş yaşlanma ile bağlantılı olduğunu vurguladı.
SAĞLIKLI BESLENME MODELLERİ
Bu bulgu, sağlıklı beslenmenin kişisel ve kültürel tercihlere, bütçeye ve damak zevkine göre şekillendirilmesine olanak tanıdığı için umut vericidir. Araştırmacıların incelediği beslenme modelleri arasında Akdeniz diyeti, İskandinav diyeti, kan basıncını düşürmeye yönelik DASH diyeti ve beyin sağlığını destekleyen MIND diyeti bulunmaktadır.
Ayrıca Alternatif Sağlıklı Beslenme Endeksi (AHEI-2010), Bitki Temelli Beslenme Endeksi (PDI), Sağlıklı Bitki Temelli Beslenme Endeksi (hPDI) ve EAT-Lancet diyeti de değerlendirildi.
SAĞLIKSIZ BESLENME ALIŞKANLIKLARI
Son iki model olan Sağlıksız Bitki Temelli Beslenme Endeksi (uPDI) ve Beslenmeye Bağlı Enflamasyon Endeksi (DII), sağlıksız beslenme alışkanlıklarını ölçmektedir. Bu iki modelde daha düşük puanlar, yani bu beslenme biçimlerine daha az uyum gösterilmesi, daha yavaş yaşlanma ile ilişkilendirilmiştir.
BİYOLOJİK YAŞ DEĞERLENDİRMESİ
Araştırmacılar, biyolojik yaşlanmayı incelemek için DNA metilasyon örüntülerini analiz etmiştir. DNA metilasyonu, biyolojik yaş ile değişebilen kimyasal işaretlerdeki değişimleri ifade etmektedir. Epidemiyolog Juliana Tavares, biyolojik yaşlanmayı belirlemek için epigenetik saatler olarak adlandırılan üç farklı yöntemi kullandı.
Bu yöntemle DNA'daki yaklaşık 850 bin bölgeyi incelemek mümkün olmuştur, bu sayı önceki çalışmaların çoğunda incelenen bölge sayısının yaklaşık iki katıdır. Araştırmada dikkat çeken hususlardan biri, katılımcıların incelenen tüm beslenme biçimlerinde yüksek sağlık puanlarına ulaşamamış olmalarıydı. Bulgular, biyolojik yaşın kronolojik yaşı geçme riskini azaltmak için yalnızca bir beslenme modelinin benimsenmesinin yeterli olabileceğine işaret etmektedir.
BAZILARININ ETKİSİ BELİRLİ
Özellikle bazı beslenme sistemlerinin biyolojik yaşlanmanın çeşitli yönleri üzerinde etkili olduğu gözlemlendi. Örneğin, DASH diyeti kalp sağlığıyla bağlantılı bulunurken, MIND diyeti bilişsel fonksiyonlar ve hafıza ile ilişkili olduğu belirlendi. Ancak bu beslenme sistemlerinin etkileri arasında önemli düzeyde örtüşme de mevcut.
Tavares, etkilenen biyolojik süreçlerin yüzde 70'inden fazlasının tüm beslenme modellerinde ortak olduğunu ifade etti. Bu ortak süreçler arasında hücre yapısı, hücre sinyalleşmesi ve metabolizma gibi unsurlar yer almaktadır. Araştırmanın sonuçları, aynı yöntemle analiz edilen 1.034 kişilik bağımsız bir katılımcı grubunda da doğrulanmıştır.
Bu grubun genelinde de daha sağlıklı beslenmenin, daha yavaş biyolojik yaşlanmayla bağlantılı olduğu gözlemlenmiştir. Ancak araştırma, bu iki durum arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi olmadığını, yalnızca güçlü bir ilişki bulunduğunu ortaya koymaktadır. Araştırmada kullanılan veriler, belirli bir zaman dilimindeki durumu yansıtmaktadır.
Gelecekte yapılacak çalışmalar, uzun süreli beslenme değişikliklerinin DNA metilasyonu üzerindeki etkilerini inceleyebilir.
BESLENMEDE KUSURSUZLUK GEREKMEZ
Tavares, "Kusursuz bir beslenme düzenine sahip olmanız gerekmiyor. Bence buradaki en pratik mesaj bu" şeklinde belirtti. Bu araştırmacı, beslenme modellerine özgü biyolojik süreçlerin, gelecekte hedefe yönelik beslenme müdahaleleri üzerine yapılacak çalışmalara ışık tutabileceğinin altını çizdi.
Ayrıca, bu bulguların kişiye özel sağlık önerilerinin geliştirilmesine yardımcı olabileceğini de vurguladı. Araştırmanın sonuçları Nature Communications dergisinde yayımlandı.
