Orta Doğu'daki çatışmaların sürmesi, petrol fiyatlarının yüksek seyretmesine ve artan tahvil faizlerine yol açarak yatırımcıların temkinli bir tutum benimsemesine neden oldu. Analistler, piyasaların enerji kaynaklı maliyet artışları ve enflasyon risklerini yeniden değerlendirdiğini belirtiyor. Bu durumun, merkez bankalarının karar alma süreçlerini zorlaştırabileceğine yönelik yorumlar yapıldı.
Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a karşı yeni bir saldırı düzenlemesi, petrol arzına yönelik kaygıları artırdı. Bu gelişmeler ışığında, kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1.7 artışla 107.4 dolara yükseldi. Eski ABD Başkanı Donald Trump, İran ile çatışmaların sona ermesiyle birlikte petrol fiyatlarının düşeceğini ifade etti.
Orta Doğu'daki artan jeopolitik gerilimler, petrol fiyatlarında kaydedilen hızlı yükselişlerde etkili olurken, enflasyonun kalıcı olabileceğine dair endişeleri de tetikledi. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizleri, yüzde 5.03 ile Temmuz 2007'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Fed'in enflasyonla mücadele etmek amacıyla para politikasını sıkılaştıracağına dair beklentilerin artması, tahvil faizlerinde satış baskısına neden oldu. Federal Rezerv'in iki gün sürecek faiz kararı toplantısı bugün başladı.
FAİZ ARTIŞI BEKLENTİLERİ
Piyasalarda, bankanın faiz artırımı yapmasına kesin gözüyle bakılıyor. Fed, en son faiz artırımını Temmuz 2023'te gerçekleştirmişti. Faiz artışı olasılığı fiyatlamaları, dolar endeksinin yüzde 0.1 artışla 99.6 seviyesine yükselmesine yol açtı.
ALTIN FİYATLARINDA SON DURUM
Yükselen dolar endeksine, petrol fiyatları ve tahvil faizlerindeki artışa rağmen, altının ons fiyatı yüzde 0.1 artışla 4,305 dolar seviyesinden işlem görüyor. Yapay zeka alanında teknoloji geliştirmeyi yavaşlatma yönündeki çağrılar, piyasaların yönü üzerinde etkili olmaya devam ediyor. ABD ile Çin arasındaki rekabet göz önüne alındığında, yapay zeka geliştirmede koordineli bir yavaşlama ihtimalinin belirsizlikleri sürüyor.
Öte yandan, ABD merkezli teknoloji firması Microsoft, yapay zeka güvenliği konusundaki tartışmaların artması ile birlikte gelecekte geliştireceği yapay zeka modellerine yönelik bazı sınırlayıcı kuralların taslağını yayımladı. Donald Trump, yapay zeka teknolojisinin kontrolden çıkma tehlikesi bulunduğu iddialarında bulundu.
Aynı zamanda, ABD Hazine Bakanlığı, İran'a yönelik yürüttüğü ekonomik dışlama operasyonları kapsamında, İran'ın yaptırımlardan kaçmasına yardımcı olduğu öne sürülen Rusya'nın VTB Bank'ını yaptırım listesine ekledi. New York borsası, yapay zeka sektöründeki yavaşlama kaygıları nedeniyle haftanın ilk işlem gününü düşüşle kapattı.
Nvidia'nın hisseleri %3,4, AMD'nin hisseleri %4,4, Broadcom'un hisseleri %4,8, Intel'in hisseleri %5,6 ve Marvell Technology'nin hisseleri %7,3 değer kaybetti. Bu durumla birlikte Dow Jones endeksi %0,29, S&P 500 endeksi %0,48 ve Nasdaq endeksi %0,56'lık bir düşüş yaşadı. ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne eksi yönde başladı.
Avrupa borsalarında ise petrol fiyatlarının yükselmesi risk iştahını olumsuz etkilerken, teknoloji hisselerindeki düşüşler hız kazandı ve sadece İngiltere hariç borsalar negatif bir seyir izledi. Hollanda merkezli teknoloji firması ASML'nın hisseleri %6,1, Alman teknoloji şirketi Infineon Technologies'in hisseleri %7,7 değer kaybetti. Analistlere göre, Avrupa'nın yapay zeka alanındaki etkileri, ABD ve Asya ile kıyaslandığında daha sınırlı olabilir.
Aynı zamanda, yapay zeka kaynaklı satış baskısının bu bölgelerde daha az olabileceği ifade ediliyor. Avrupa piyasalarının yönü üzerinde jeopolitik gelişmeler de önemli rol oynuyor. Bölgedeki bakır fiyatlarının gerilemesi, madencilik hisselerinde de düşüşlere yol açtı.
Artan petrol fiyatlarının enerji sektöründeki şirket hisselerini desteklemesiyle İngiltere borsası artış gösterdi. Tahvil piyasasında gözlemlenen satış baskısı, Almanya'nın 10 yıllık tahvil faizinin %3,55 ile 2009'dan bu yana en yüksek seviyeye ulaşmasını sağladı. Ayrıca, Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Kurulu Üyesi Isabel Schnabel, enerji fiyatlarındaki artışın endişe verici olduğunu belirtti.
Bu gelişmeler sonucunda İtalya'daki FTSE MIB endeksi %1,68, Fransa'daki CAC 40 endeksi %0,76 ve Almanya'daki DAX 40 endeksi %0,50 değer kaybetti. Ancak, İngiltere'deki FTSE 100 endeksi %0,44'lük bir artış yaşadı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar da güne olumsuz başladı.
Bu gelişmeler doğrultusunda, Asya borsalarında da negatif bir yönelim gözlemleniyor. Açıklanan makroekonomik verilere dayanarak, Çin'de ağustos ayında perakende satışlar yıllık %0,4 artış göstererek beklentilerin gerisinde kaldı. Ülkede sabit sermaye yatırımları ise %7,2 azalarak daha kötü bir performans sergiledi.
Çin'deki ağustos işsizlik oranı %5,3 ile tahminlerin üzerinde gerçekleşti. Öte yandan, ağustos ayına dair sanayi üretimi %5,2 oranında artış gösterdi. Bu veriler, ülke ekonomisinin sıkıntılarla mücadele etmeye devam ettiğini ortaya koyarken, Pekin yönetimi üzerinde daha fazla mali destek sağlama yönünde baskının artabileceği öngörülmektedir.
Asya borsalarında tahviller üzerinde baskı artmaya devam ediyor. Japonya'nın on yıllık tahvil faizi yeniden %3 seviyesinin üzerine yükseldi. Bu duruma bağlı olarak, kapanış saatine yakın Güney Kore'deki Kospi endeksi %0,6, Hong Kong'daki Hang Seng endeksi %0,2 ve Çin'deki Şanghay bileşik endeksi %0,1 oranında düşüş gösterdi.
Japonya'da Nikkei 225 endeksi de %0,1 geriledi. Dün, satış ağırlıklı bir performans sergileyen Borsa İstanbul, BIST 100 endeksini %1,60 değer kaybıyla 14.235,83 puandan kapattı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP), BIST 30 endeksine dayanan ekim vadeli kontrat, akşam seansında normal seans kapanışına yakın bir seviyede sabit kaldı.
Dolar/TL, dünkü işlem gününü %0,2 artışla 48,6170 seviyesinden tamamlarken, bugün bankalararası piyasa açılırken önceki kapanışın hemen üzerinde 48,6373 seviyesinden işlem görmeye başladı. Analistler, iç pazarda bütçe dengesinin, dışarıda ise İngiltere'deki işsizlik oranı, Avro Bölgesi'nin dış ticaret dengesi ve ABD'deki New York Fed imalat sanayi endeksi gibi önemli verilerin izleneceğini ifade etti.
Ayrıca, teknik açıdan BIST 100 endeksinin 14.100 ve 14.000 puanlarının destek, 14.300 ve 14.400 puanlarının direnç bölgeleri olarak değerlendirildiğini vurguladılar.
