Bir TikTok kullanıcısı, göz altındaki koyu halkaları, solgun cildini ve kırılgan saçlarını paylaşarak "Sizde de ferritin yüzü var mı?" diye soruyor. Görünümündeki değişimler ile demir seviyeleri arasında bağlantı kuran bu içerik, sosyal medya platformlarında geniş bir yankı buldu.
Demir depolayan ferritin proteininde meydana gelen düşüşlerin, dış görünüşte gözle görülür izler bırakabileceği iddiaları üzerine birçok video ve paylaşım yapılıyor. Kullanıcılar, bu durumun ciltte solgunluk, göz altındaki mor halkalar, çatlamış dudaklar, saç dökülmesi ve zayıf tırnaklar gibi belirtilerle kendini gösterdiğini ifade ediyor.
Bazı kullanıcılar, bu değişiklikleri gözler önüne seren eski ve yeni portre fotoğraflarını da paylaşıyor. Sosyal medyada popüler hale gelen ferritin yüzü terimi, birçok izleyici tarafından takip ediliyor. Ancak uzmanlar, yalnızca dış görünüşe bakarak demir eksikliği tanısı koymanın mümkün olmadığını vurguluyor.
İngiltere'den aile hekimi Dr. Aziza Sesay, ferritin yüzü teriminin tıbbi bir tanım olmadığını ve bununla birlikte vücutta bir şeylerin yanlış olduğuna dair bir işaret olabileceğini belirtiyor. BBC'ye yaptığı açıklamada, solgun cilt, saçların dökülmesi veya tırnakların kırılmasının demir eksikliği ile ilişkilendirilebileceğini ancak bu semptomların başka sağlık sorunlarının da belirtisi olabileceğini ifade etti.
FERRİTİN NEDİR?
Ferritin düzeyi, vücuttaki demir depolarının durumunu gösterir. Hemoglobin ise kırmızı kan hücrelerinde bulunan ve oksijen taşıyan bir proteindir. Hemoglobinin düşük seviyelerde olması, kanın yeterince oksijen taşıyamadığı anlamına gelir.
Bu durum, anemi ya da kansızlık olarak bilinen duruma yol açabilir. Ancak demir depoları, kansızlık gelişmeden önce de azalabilir. Böylelikle bir kişi kansızlık yaşamasa bile demir eksikliği belirtileri gösterebilir.
Hematoloji uzmanı Dr. Drew Provan, "Demir depolarınız kalmamıştır ama hemoglobin düzeyinizi koruyorsunuzdur. Aradaki temel fark bu," diyor. Diğer bir hematoloji uzmanı Dr. Sue Pavord ise, demir eksikliğinin kadınlarda sık rastlanan bir durum olduğunu ve sıklıkla tanı konmadığını belirtiyor.
DEMİR DEPOLARI NE ZAMAN AZALIYOR?
İngiliz Gastroenteroloji Derneği'nin kılavuzuna göre, ferritin düzeyinin litre başına 15 mikrogramın altına düşmesi demir depolarının tükendiğini, 30 mikrogramın altında olması ise genellikle azaldığını gösteriyor. Saç dökülmesi hakkında paylaşımlar yapan 32 yaşındaki Lucy M, ferritin yüzü ifadesinin kendisinde fark ettiğini ifade ediyor. Lucy, 2021 yılında kalp çarpıntısı, yorgunluk ve saç dökülmesi sorunları yaşamaya başladığını aktarıyor.
Kan testlerinin normal olduğunu belirtmişler, ancak kendisine genel anksiyete bozukluğu tanısı konmuş. Fakat sonrasında yapılan testte ferritin düzeyinin litre başına 12 mikrogram olduğu ortaya çıktı. Lucy, o dönemde cildinin gri göründüğünü, saçlarının matlaştığını ve kırılgan hale geldiğini dile getiriyor.
Ferritin seviyesinin düşük olduğu dönemlere ait fotoğraflarını paylaşan bir birey, bu dönemde hissettiğiyle görüneni karşılaştırdığında büyük farklılıklar olduğunu ifade ediyor. Bu durumun, demir eksikliğinin dış görünümü nasıl etkileyebileceği sorusunu gündeme getirdiği belirtiliyor.
DEMİR EKSİKLİĞİ YÜZÜNÜZÜN GÖRÜNÜMÜNÜ DEĞİŞTİREBİLİR Mİ?
Ferritin ile ilgili içeriklerin yer aldığı videolar, izleyicileri göz altındaki koyu halkalar, solgun cilt, kuru dudaklar, seyrek saçlar ve kırılgan tırnaklar gibi belirtileri incelemeye ve kendi durumlarıyla kıyas yapmaya yönlendiriyor. Bir içerik üreticisi, bu durumu ele alarak "Çirkin değilsiniz, ferritininiz düşük" ifadesini kullanıyor.
Ancak Dr. Drew Provan, bir kişinin yüzünden ferritin seviyesi hakkında kesin bir yargıya varmanın mümkün olmadığını vurguluyor. Provan, belirgin kansızlık belirtileri olan bireylerin solgun görünebileceğini ve yorgunluğun göz altındaki koyu halka oluşumuna katkı sağladığını dile getiriyor. Ancak, bu görsel ipuçlarının öznel ve güvenilir olmadığını da ekliyor.
Dr. Sesay, koyu tenli bireylerde ciltteki değişimlerin daha az belirgin olabileceğini ifade ediyor.
FARKINDALIK MI, YANLIŞ BİLGİ Mİ?
Doktorlar, bireylerin yaşadığı belirtiler ve hissetikleri durumun, dış görünüşten daha fazla bilgi sunduğunu belirtiyor. Provan ve Sesay, kan testlerinin demir eksikliğini doğrulamanın ötesinde, nedenini belirlemek ve tedavi sürecine yön vermek açısından kritik olduğunu vurguluyor. Her iki uzman, tedavi işleminin demir eksikliğinin altında yatan sebebi de dikkate alması gerektiğini ifade ediyor.
Yoğun adet kanamaları, yetersiz demir alımı, mide ve bağırsak sistemindeki kanamalar ve demir emiliminde yaşanan sorunlar, bu duruma yol açabiliyor. Demir eksikliği genellikle ağız yoluyla alınan demir takviyeleriyle tedavi ediliyor. Dr. Sue Pavord, demir tabletlerinin aç karnına ve sabahları alınmasının en uygun yöntem olduğunu belirtiyor.
Ayrıca, demir emilimini engelleyebilecek çay ve kahve tüketiminin, tabletlerin alımından önce yapılmaması gerektiğini de öneriyor. Demir, etler, baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler ve demirle zenginleştirilmiş tahıllar gibi gıdalardan da doğal olarak elde edilebiliyor. Henüz tanı konulmadan demir takviyesi kullanmanın riskli olabileceği, bireylerin kendi kendini tedavi çabalarının altta yatan sorunların araştırılmasını geciktirebileceği ifade ediliyor.
Lucy, sosyal medyanın kadınların belirtilerini ciddiye almasına yardımcı olduğunu ve bazı bireylerin sorun hissettiklerinde soru sorma cesareti bulabildiğini belirtiyor. "Aman Allahım, bu tam da benim yaşadığım şey" diyen birçok kadın olduğunu vurgulayan Lucy, doktor olmadığını ve deneyimlerini paylaşarak yalnızca bilgi sunduğunu aktarıyor.
Bu tür paylaşımların, kadınların sağlık ihtiyaçlarını dile getirmeleri açısından güçlendirici bir rol oynadığını ifade ediyor. Sesay, sosyal medyanın iki ucu keskin bir kılıç olduğunu belirtiyor. Bu platform, bireyleri yardım almaya yönlendirebiliyor; ancak kısa videolar üzerinden kendi sağlık durumlarına yanlış teşhis koymalarına da sebep olabiliyor.
Lucy, esas olarak dış görünüşten tanı koymanın değil, bir şeylerin yanlış gittiğini fark etmenin ve ne zaman soru sormanın gerektiğini bilmenin daha yararlı olduğunu vurguluyor.
