Küresel pay piyasaları, bu hafta Orta Doğu'daki gelişmeler ve ABD Merkez Bankası'nın (Fed) para politikası beklentileri ile teknoloji şirketlerinin karlılık öngörülerinin etkisiyle karışık bir seyir izliyor. Gelecek hafta ABD başta olmak üzere dünya genelinde açıklanacak enflasyon verileri, yatırımcıların en fazla dikkat ettiği konu haline geldi.
ABD'de iş gücü piyasasında gözlemlenen soğuma, Fed'in olası şahin adımlarına yönelik beklentileri aralık ayına erteledi. Jeopolitik risklerin etkisiyle yüksek seyirini koruyan petrol fiyatları, enflasyon korkularını artırmaya devam ediyor. Orta Doğu'daki çatışmaların enerji arzını tehdit etmesi, varlık fiyatlarını da etkiliyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinin yavaşlaması, enerji arzına yönelik endişeleri artırırken, yükselen enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları artırabileceği yönündeki tahminler ön plana çıkıyor. Çarşamba günü, Beyaz Saray'ın Pentagon'dan 3 Kasım'daki ara seçimlerden önce İran hedeflerine yönelik saldırı seçenekleri geliştirmesini istemesi, piyasalardaki risk algısını yükseltti.
Ancak, Cuma günü ABD Başkanı Donald Trump'ın bu yöndeki açıklamaları bazı rahatlamalara yol açtı. Trump, ayrıca Rusya'nın ABD ve küresel piyasalara ilk aşamada 300 bin tonun üzerinde, Kasım ayında ilave 500 bin ton ve ardından 1 milyon ton dizel yakıt tedarik etme konusunda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile anlaşmaya vardığını duyurdu.
Bu gelişmeler, ABD'de enflasyonun hızlanmasında önemli rol oynayan enerji maliyetlerinin azalabileceği beklentisini doğurdu. Gözler, gelecek hafta açıklanacak enflasyon verileri ile Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası Grubu'nun 2026 yıllık toplantıları çerçevesinde merkez bankası başkanlarının yapacağı konuşmalara çevrildi.
Analistler, enflasyon verilerinin dünya genelindeki merkez bankalarının faiz politikalarını belirleyeceğini ifade ederek, verilerin beklentilerin altında gelmesi durumunda küresel ölçekte para politikalarında sıkılaşma sürecinin yavaşlayabileceğini belirtti. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in bu ayki toplantısında politika faizini sabit bırakma ihtimali yüzde 83 olarak öngörülüyor.
Ayrıca, Fed'in bu hafta yayınladığı Federal Açık Piyasa Komitesi'nin (FOMC) 15-16 Eylül'de düzenlenen toplantısına ilişkin tutanaklar, yıl sonuna kadar bir faiz artışı sinyali verdi. Banka yetkililerinin mesajları da bu beklentileri güçlendirdi. İstanbul Ekonomi Forumu'nda konuşan Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, aralık toplantısında faiz artışına kapı araladığını ifade etti.
FAİZ ARTIŞLARI ÜZERİNE AÇIKLAMALAR
Waller, faiz artırımlarının art arda yapılmasının şart olmadığını, ancak makul bir zaman diliminde gerçekleştirilmesinin önem taşıdığını belirtti. Bunun yanı sıra, yapay zeka sektöründeki şirketlerin karlılık durumuna dair belirsizliklerin piyasalarda dalgalanmalara yol açtığı ifade ediliyor.
Özellikle ABD merkezli OpenAI'ın yıllık gelir hedeflerine ulaşma olasılığına dair soru işaretleri, teknoloji şirketlerinin büyüme beklentilerini olumsuz etkileyerek, sektör hisseleri üzerinde satış baskısı oluşturuyor. Analistler, önümüzdeki haftadan itibaren hız kazanacak bilanço döneminde şirketlerin mali sonuçlarının piyasalara yön verebileceğini vurguladı. Karlılık durumu ve büyüme beklentilerine yönelik öngörülerin yatırımcıların pozisyonlarını şekillendireceği ifade ediliyor.
Bu gelişmelerinin yanı sıra, ABD Hazine Bakanlığı'nın 6 milyar dolarlık geri alım işlemi, tahvil piyasalarındaki satış baskısını bir miktar azalttı. Çarşamba günü yüzde 5,36 ile 2002'den bu yana en yüksek seviyesine ulaşan ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, haftayı yüzde 5,25 seviyesinde tamamladı.
DOLAR ENDİKSİ VE ALTIN FİYATLARI
Dolar endeksi, jeopolitik belirsizlikler ve avronun değer kaybı ile birlikte güçlenmeye devam etti.
Haftalık olarak yüzde 0,3'lük bir artışla 102,2 seviyesine ulaşan dolar endeksi, Fed'in bu ay faiz artışı yapmayabileceğine dair beklentilerin artması ve tahvil faizlerinin gerilemesi ile birlikte alternatif maliyeti azalan altının ons fiyatı, iki haftalık düşüşünü sonlandırarak yüzde 1,3 artışla 4 bin 194 dolara yükseldi.
Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı da yüzde 2,12 artışla 104,4 dolara ulaştı. New York borsasında ise bu hafta genel olarak pozitif bir seyir gözlemlendi. Haftalık bazda S&P 500 endeksi yüzde 1,15, Nasdaq endeksi yüzde 0,64 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,93 oranında değer kazandı.
Şirket bilançolarına yönelik olumlu kar beklentileri ile rekor seviyeleri test eden New York borsasında, haftanın sonuna doğru bu yükseliş ivme kaybetti.
TÜKETİCİ GÜVENİ VE MACROEKONOMİK VERİLER
Makroekonomik verilere bakıldığında, ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi, Ekim ayında 46,3'e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında kaldı. Bu durum, tüketici güveninin Mayıs ayından bu yana en düşük seviyesine indiğini gösteriyor.
Ayrıca, Tedarik Yönetim Enstitüsü (ISM) tarafından açıklanan hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) de Eylül ayında 54,9'a düşerek beklenenden düşük bir performans sergiledi, bu da sektördeki büyüme hızının yavaşladığına işaret ediyor.
Gelecek hafta, Salı günü ikinci el konut satışları, Çarşamba günü enflasyon verileri, Perşembe günü Fed Başkanı Kevin Warsh'ın konuşması, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), perakende satışlar, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, Philadelphia Fed imalat sanayi endeksi, Cuma günü ise sanayi üretimi ve kapasite kullanım oranı verileri takip edilecek.
Avrupa borsaları, bu hafta jeopolitik belirsizlikler ve Fransa ekonomisine dair mali kaygılar nedeniyle, İngiltere dışında negatif bir seyir izledi. Petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi de piyasalardaki olumsuz durumu etkiledi. Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure, yaptığı açıklamalarla ülke ekonomisine dair endişeleri azaltırken, Fransa'nın 10 yıllık tahvil faizindeki artış da duraksadı.
Bu tahvillerin getirisi, haftayı yüzde 4,85 seviyesinde yatay bir seyirle kapattı. Gelecek hafta Tayland'da yapılacak olan IMF ve Dünya Bankası Grubu'nun 2026 yıllık toplantıları çerçevesinde, Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın konuşması dikkatle izlenecek.
Bunun yanı sıra, İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından düzenlenen İstanbul Ekonomi Forumu'nda katılımcılarla bir araya geldi. Bailey, artan belirsizliklere rağmen küresel finansal sistemin dayanıklılığını koruduğunu, ancak dikkatli olunması gerektiğini belirtti. "Bu nedenle, daha büyük şokların olabileceği bir dünyaya hazırlıklı olmalıyız," ifadesini kullandı.
Bailey, Orta Doğu'daki savaşın büyüme, enflasyon ve faiz oranları üzerinde önemli belirsizlikler yarattığını dile getirdi ve devlet tahvil piyasası, kredi piyasaları ile varlık değerlemelerindeki kırılganlıkların ortaya çıkabileceğine vurgu yaptı. Ayrıca Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Ukrayna'ya yönelik 90 milyar avroluk destek kredisinin savunma bileşeni kapsamında yeni bir ödeme yapıldığını duyurdu.
Açıklamada, 1,24 milyar avroluk finansmanın Ukraynalı kuruluşlar tarafından üretilen dronlar, dron önleme sistemleri, dron mühimmatı ve füzeleri kapsadığı ifade edildi. Bunların yanı sıra Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), küresel ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 2,6'ya yavaşlayacağı uyarısında bulunurken, mal ve hizmet ticaretinin ise yüzde 4 büyümesini öngördü.
Kuruluş, dünya ekonomisinin 2027 yılında yüzde 2,7 oranında büyüyeceği tahmininde bulundu. Son olarak, bu hafta açıklanan verilere göre, Avro Bölgesi'nde bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) eylülde 53,1 puana çıkarak son 41 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Avro Bölgesi'nde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ağustosta bir önceki aya göre yüzde 1,9 artış gösterdi.
Almanya'da ise temmuz ayında kurumsal iflaslar, ekonomideki iyileşme sinyallerine rağmen artış göstermeye devam ederek son 13 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Bu gelişmeler doğrultusunda, haftalık bazda İngiltere'deki FTSE 100 endeksi yüzde 0,86 artarken, Almanya'nın DAX endeksi yüzde 0,51, Fransa'nın CAC 40 endeksi yüzde 1,19 ve İtalya'nın MIB 30 endeksi yüzde 0,27 geriledi.
12 Ekim ile başlayacak haftada, Almanya'da enflasyon verileri salı günü, çarşamba günü ise Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın konuşması bekleniyor. Perşembe günü, hem Avro Bölgesi hem de İngiltere'de sanayi üretim verileri açıklanacak. Cuma günü ise Avro Bölgesi'nde enflasyon rakamları takip edilecek.
Asya pazarlarında ise Hindistan Merkez Bankası, Şubat 2023'ten bu yana ilk faiz artışını gerçekleştirdi. Bu dönemde tatiller nedeniyle bazı borsaların kapalı kaldığı gözlemlendi ve işlem hacmi daraldı. Enerji tedarikine yönelik endişeler ile merkez bankalarının para politikalarına dair beklentiler, bölge piyasalarının yönünü etkileyen faktörler arasında yer aldı.
Bu arada, Japonya'da açıklanan verilere göre, ağustos ayında dış ticaret dengesi 4,06 trilyon yen (yaklaşık 25,7 milyar dolar) fazla verdi. Ayrıca, ülkede çalışanların kazançları ağustosta yüzde 3,8 oranında ve beklentilerin üzerinde bir artış gösterdi.
Analistler, bu ücret artışlarının Japonya'daki enflasyonun kalıcılığına dair ipuçları sunduğunu belirtiyor ve Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) gelecekteki politikalarında etkili olabileceğini ifade ediyor.
HİNDİSTAN MERKEZ BANKASI FAİZ ARTIRDI
Hindistan Merkez Bankası, Şubat 2023'ten bu yana ilk kez politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 5,5 seviyesine yükseltti. Bu gelişmeler ışığında, Hong Kong'daki Hang Seng endeksi haftalık bazda yüzde 1, Japonya'daki Nikkei 225 endeksi ise yüzde 1,06 değer kazandı.
Buna karşın, Güney Kore'deki Kospi endeksi yüzde 5,39, Çin'deki Şanghay bileşik endeksi ise yüzde 0,74 oranında düştü.
GELEN HAFTADA DİKKAT ÇEKEN VERİLER
Gelecek hafta, salı günü Japonya'da Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), çarşamba günü Çin'de tüketici ve üretici enflasyon verileri, perşembe günü ise Japonya'da sanayi üretimi ve kapasite kullanım oranı açıklanacak. Ayrıca, pazartesi günü Japonya'daki piyasalarda Spor Günü dolayısıyla tatil olacak. Yurt içinde ise Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 0,03'lük bir düşüşle 12.265,98 puandan kapandı.
TASFİYE EDİLEN FONLAR VE YENİ DÜZENLEMELER
Son haftada pek çok önemli gelişme yaşanırken, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Ekonomi ve Finansta Milli Vizyon Zirvesi'nde Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'na (TEFAS) açık olan 17 fonun tasfiye edildiğini açıkladı. Bu süreçte 43 bin fon katılımcısının paralarının ilgili bankalara transfer edildiği belirtildi.
Ayrıca, AK Parti milletvekilleri tarafından imzalanan Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına sunuldu. Teklife göre, fonların tasfiye işlemleri Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) denetim ve gözetiminde, tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından gerçekleştirilecek.
Kurulun belirlediği fonlarda, net yatırım tutarı 1 milyon Türk lirasının altında olan yatırımcılara, bu tutar kadar, 1 milyon Türk lirası ve üzerindeki yatırımcılara ise en fazla 1 milyon Türk lirası ara ödeme yapılması öngörülüyor.
Diğer yandan, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından İstanbul Finans Merkezi'nde (İFM) düzenlenen İstanbul Ekonomi Forumu, dünya genelinden merkez bankası başkanları ve üst düzey politika yapıcıları ile birlikte Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller ve Bank of England (BoE) Başkanı Andrew Bailey'nin de katılımıyla gerçekleşti.
TCMB BAŞKANI’NDAN DEĞERLENDİRME
Etkinliğin kapanışında söz alan TCMB Başkanı Fatih Karahan, İstanbul Ekonomi Forumu'nu her yıl düzenlenecek bir etkinlik haline getireceklerini ifade etti. Karahan, "Bir sonrakinin hazırlıkları hemen bundan sonra başlıyor. Umarım her yıl iple çekeceğiniz, meslektaşlarınızla yeniden bir araya gelebileceğiniz, yenileriyle tanışabileceğiniz ve bu diyalogları sürdürebileceğiniz bir buluşma olur" şeklinde konuştu.
Gelecek hafta yurt içinde ödemeler dengesi verileri izlenecek. AA Finans Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının ağustosta 3 milyar 502,9 milyon dolar fazla vermesini öngördü. Dolar/TL ise haftayı, önceki haftalık kapanışın yüzde 0,3 üzerinde, 49,2700 seviyesinden tamamladı.
Önümüzdeki hafta yurt içinde, salı günü ödemeler dengesi, perşembe günü bütçe dengesi, cuma günü ise TCMB piyasa katılımcıları anketi, konut satışları, konut fiyat endeksi ve uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P Global Ratings'in beklenen Türkiye değerlendirmesi takip edilecek.
