İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD) tarafından yürütülen EngelliWeb projesi çerçevesinde yapılan incelemelere göre, Eylül ayında Türkiye'de en az 1.270 X hesabı erişime kapatıldı. Rapora göre, bu engellenen hesapların yaklaşık yüzde 90'ı X tarafından Türkiye’den görünmez kılındı.
Eylül 2023’teki engelleme sayısı, 5651 sayılı İnternet Kanunu’nun 8/A maddesi gereğince 2025 yılı boyunca kapanan 995 X hesabını da aşmış durumda. Engellemelerin 941'i ayın ikinci yarısında gerçekleşti.
ENGEL ALTINDAKİ HESAPLAR
Erişim engeli uygulanan hesaplardan takipçi bilgilerine ulaşılabilen 1.227 hesabın toplam takipçi sayısının 35 milyonu geçtiği tespit edildi. Bu hesaplar içerisinde 362'sinin 10 binden fazla, 70'inin 100 binden fazla, 10'unun ise 500 binden fazla takipçisi mevcut. EngelliWeb, 2008 yılından bu yana erişim engellerini belgelemekte. 1 Ekim 2023 tarihinde, derneğin X hesabı da erişime kapatıldı.
Hesap, engellenmenin ardından X tarafından Türkiye'den görünmez hale getirildi. X, 1 Ekim saat 17.14'te yaptığı açıklamada, bu engellemelerin Siber Güvenlik Başkanlığı (SGB) tarafından iletilen ve 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesine bağlı bir karar uyarınca yapıldığını belirtti. Ancak bu kararın detayları İFÖD’e iletilmedi.
KAPSAMLI BİR SANSÜR DÜZENİ
İFÖD, daha önce EngelliWeb’in paylaşımlarını hedef alan çeşitli erişim engeli kararları aldıklarını ifade ederek, “Bu kez sansürü belgelemeye çalışan hesabımız hedef alınmıştır” dedi. Eylül ayındaki engellemeler, gazetecilerin yanı sıra LGBTİ+ örgütleri, kadın hakları grupları, insan hakları savunucuları, akademisyenler, ekonomi uzmanları ve farklı siyasi ve dini görüşlere sahip hesapları da kapsadı.
LGBTİ+ örgütleri ve aktivistlere ait hesaplar, “Ailem Güvende” adı verilen operasyonlar kapsamında engellendi. Ayrıca çok sayıda içerik üreticisine ait hesaplar da “müstehcenlik” gerekçesiyle erişim engeline tabi tutuldu. Erişim engelleri, fon krizi ve Narin Güran cinayeti soruşturmasıyla ilgili paylaşımlarda bulunan hesaplara da yöneldi.
İsrail propagandası, “FETÖ iltisakı”, Tevhid çevresi, Furkan Hareketi ve Alihan Kuriş soruşturmaları da hesap engellemeleri için bahane olarak gösterildi. Birçok gazeteci arasında Erk Acarer, Naz Yavuzarslan, Canan Kaya, Meral Danyıldız, Özlem Akarsu Çelik, Fırat Fıstık ve İrem Afşin yer almakta, ayrıca İFÖD kurucularından Yaman Akdeniz de bu liste üzerinde bulunmakta.
Kısa Dalga, soL Haber, Mezopotamya Ajansı, JinNews, Velvele ve Kaos GL Haber gibi hesaplar da erişim engeline takılanlar arasında. Ekonomi alanındaki hesaplardan Prof. Dr. Veysel Ulusoy, İnan Mutlu ve Emre Şirin de görünmez kılındı.
Diğer organizasyonlardan Kaos GL Derneği, Uluslararası Af Örgütü Türkiye, Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA) ve Barış Akademisyenleri gibi hesaplar da listeye dâhil oldu. İFÖD, bu erişim engeli kararlarının kamuoyuna ve hesap sahiplerine tebliğ edilmediğini açıkladı.
Dernek, Eylül ayına ait dokuz karar ve bir talep yazısına dayanarak, 1.270 hesaptan sadece 115’inin hangi karara dayanılarak engellendiğinin tespit edilebildiğini bildirdi. Geri kalan 1.155 hesabın erişime engellenmesinin dayanağı ise bilinmiyor. İFÖD, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) 2023 tarihli Artı Media GmbH kararına da dikkat çekti.
AYM, bu kararda 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesinin kamu makamlarının keyfi uygulamalarını önlemeye yönelik güvence içermediği sonucuna varmış ve ifade ile basın özgürlüklerinin ihlal edilmesine hükmetmişti. Mahkeme ayrıca bu ihlalin doğrudan kanundan kaynaklandığını vurgulamıştı.
İFÖD, 8/A maddesi uyarınca sulh ceza hâkimliklerinin itiraz incelemelerini Anayasa Mahkemesi’ne götürmesini, LGBTİ+ örgütlerine, hak savunucularına, meslek örgütlerine ve T24’e yöneltilen engellerin acilen kaldırılmasını talep etti. Ayrıca tüm kararların gerekçeleriyle birlikte kamuoyuna açıklanması gerektiğini ifade etti. EngelliWeb hesabıyla ilgili kararın da açıklanması ve engelin kaldırılması gerektiği belirtildi.
Derneğin, bu karara itiraz edeceği ve 8/A maddesinin Anayasa Mahkemesine götürüleceği öğrenildi.
