Yeni bir çalışma, yüksek düzeyde radyasyona maruz kalmanın Alzheimer hastalığına yol açan toksik proteinlerin birikimini başlatabileceğini göstermektedir. Feinstein Tıbbi Araştırma Enstitüleri'nden bilim insanları, iyonlaştırıcı radyasyonun beyin hücrelerinde zincirleme bir tepki başlatarak Alzheimer'ın patolojik özelliklerinden biri olan toksik protein yumaklarını tetikleyebileceğini belirtti.
Araştırmacılar, insan sağlığı verilerini, laboratuvar hayvanlarını ve moleküler modelleri içeren 100'den fazla bilimsel çalışmayı analiz etti.
RADYASYONUN DEMANS RİSKİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
Nükleer santraller ve uranyum işleme tesisleri gibi yüksek radyasyona maruz kalan alanlarda çalışanların incelendiği 18 çalışmayı kapsayan bir meta-analizde, vücuda giren her 100 milisievertlik radyasyon artışının demans riskini yüzde 11 oranında artırdığı tespit edildi. Bunun yanı sıra, radyasyona maruz kalan Alzheimer modelli fare ve maymunlarda beyin hasarının hızlandığı gözlemlendi.
ECIRP PROTEİNİNİN ROLÜ
İncelemeler, radyasyonun beyindeki hasar mekanizmasını haritalandırdı. İyonlaştırıcı radyasyonun DNA'da yarattığı hasar, beynin bağışıklık hücrelerini harekete geçirerek 'eCIRP' adı verilen özel bir proteinin salgılanmasına yol açıyor. Bu protein, sağlıklı beyinde hücre iskeletini destekleyen tau proteinlerinin kimyasal yapısını bozmakta ve nöronların ölümüne neden olan toksik tau yumaklarının oluşumunu başlatmaktadır.
Araştırmacılar ayrıca 'eCIRP' molekülünün beyinde kronik enflamasyona yol açtığını, hücrelerin enerji üretim merkezleri olan mitokondrilere zarar verdiğini ve yeni nöron üretimini azalttığını kaydetti. Bilim insanları, incelemelerin günlük hayatta çekilen standart röntgen gibi düşük dozlu işlemlerden ziyade, yüksek kümülatif doza maruz kalan özel grupları içerdiğini vurguladı.
Radyasyon kaynaklı bilişsel gerilemenin biyolojik aşamalarının anlaşılmasının koruyucu tıp açısından kritik önem taşıdığını ifade eden araştırma ekibi, 'eCIRP' proteininin baskılanmasına yönelik geliştirilecek yeni tedavi yöntemlerinin Alzheimer ve demansın önlenmesinde yeni bir yol açabileceğini belirtti.
